[k3vv3]

"నా మది నిన్ను పిలిచింది గానమై - వేణుగానమై - నా ప్రాణమై ఎవ్వరివో నీవు నేనెరుగలేను..." రఫీ గొంతు అడుగుజాడల్లో జానపదయాస.

"ఎన్టీవోడి పాట వొద్దు ఏయన్నార్ పాటవొద్దు. నీకొస్తే సిరంజీవి పాటపాడు నేదంటే బాలకృష్ణ పాట పాడు"

"లక్స్ పాపా లక్స్ పాపా లంచ్ కొస్తావా నీ లిల్లిపువ్వు లాంటి సొగసు లీజు కిస్తావా..." పాటంటే అదిరా అలా గుండాలి" కుర్రగొంతు తాతకి హితబోధ చేసింది.

"అవున్రా గంగన్నా ఎవర్రా అది. ముసలాడిని అలా తింటున్నారు" అడిగాను సందేహం తీర్చుకుందామని.

ఆళ్లా మా గౌరుమామ కొడుకులు. గంటలు కాళీ దొరుకుతేసాలు బల్జిపేట సినిమాలు కెళ్లిపోవడమే దానికితోడు ఈ మద్దెన టీవి వొచ్చింది కదా. పెద్దకోడలు తెచ్చినాది. ఆళ్లిష్టమే అన్ని పాటలు అలకే వొచ్చు"

వాళ్ల గౌరుమామ గుర్తుకు వస్తున్నాడుగాని ఆయన పిల్లల పోలిక కూడా నాకు తెలియడం లేదు. తెలియడానికి మా ఊరితో నాకు సంబంధం ఉంటేకదా. చదువులకని కాలేజీలకి వెళ్లిన తరువాత సెలవుల్లో మా ఊరు వెళ్లినా, ఉద్యోగం వచ్చిన తర్వాత భార్యా, పిల్లలు, సంసారం ఏర్పడిం తర్వాత మా ఊరు వెళ్లడం చాలా తగ్గిపోయింది. జననీ జన్మ భూమిశ్చ అని సంవత్సరానికోమార మా ఊరు వెళ్లడం నాలుగు రోజులుండి వెళ్లిపోవడం. ఈ తరంలో యువతరంతో పరిచయాలు ఎలా ఏర్పడతాయి? అందరం రెక్కలొచ్చి ఎగిరి పోయినా ఇల్లు, భూమి వదులుకోలేక అమ్మ మాత్రం ఉండిపోయింది. పండుగ ముందు అమ్మకో చీర కొనిచ్చి చూచి వచ్చేద్దామంది. 'నాలుగురోజుల సెలవు పెట్టి నూర్పుకల్లంలో కూర్చో' అంది అమ్మ. తప్పనిసరి దొరికి పోవలసి వచ్చింది.

"ఇంతకీ ఆ ముసలాడెవర్రా గంగన్నా"

"తమరు పోల్సుకోనేదా మన అరసాడు జంగమయ్య"

"అ... జంగమయ్యా? ఏనాటివాడురా! ఇంకా బతికే ఉన్నాడా?"

ఆశ్చర్యపోవడం నా వంతయింది.

"ఆ... ఏం బతుకు బాబూ. కన్నూనేక... కాలూనేక... బతుకు తెరువూనేక ఏదో ఆడిబతుకలాగయిపోతంది" విచారంగా అన్నాడు మెందోడు.

గంగన్నా, మెందోడు, మరికొందరు కల్లంలో ధాన్యం నూరుస్తున్న రైతుకూలీలు. "ఓసారి పిలుమీ! చూస్తాను. నా చిన్నతనంలో జంగమయ్య ఆడవేషం కట్టి పాటలు పాడుతూ వీధుల్లో తిరుగుతున్నట్టే కనిపిస్తోంది."

"ఆడిని మనం పిలవనక్కర నేదు బాపూ. మరో క్షణానికి ఆడే మన కల్లానికొస్తాడు. చారెడో పిడికెడో గింజలిత్తే పట్టుకుపోతాడు"

"అవున్రా! ఏణూ... ఓ రేణుగోపాలా! తాతని మా కల్లంలో కోపాలి పంపురా బాబు సూత్తారుట" గంగన్న కేక వేశాడు.

"తాత గంగన్న నిన్ను రమ్మంతన్నాడు. బుగతోరి నూర్పుఅయిందట. ఓపాలి ఆ కల్లాని కెల్లు" కుర్ర గొంతు.

"ఎవల్ది? ముసలి బుగతమ్మదా? కల్లాని కెల్లకపోయినా ఇంటికాడి కెలితే నా గింజలు అయమ్మ ఇచ్చేత్తాది. దొంగోడివి. నీ సంగతి ముందు తేల్చు"

"ఓర్నాయినోయ్! ఈ ముసిలోడు మనల్ని ఒగ్గేటట్టు నేడ్రా..."

"అది కాదు తాతా! ఈ నూర్పు మరో ఐదు రోజులుంతాది. ఆ రెండు కుప్పలు మావే! రెండు రోజులు పొయిం తర్వాత మా కల్లానికి రా. నీకేల నీ గింజలు నానిడతాను కదా" నమ్మబలికింది కుర్రగొంతు.

తాత ఏదో గొణుక్కుంటూ కర్ర తాటించు కొంటు చుట్టూరా తిరిగి మా కల్లంలోకి వస్తున్నాడు. గంగన్నని పంపించాను. రెక్కపట్టుకుని జాగ్రత్తగా తీసుకురామ్మని.

"తాతా! బాగున్నావా? రా కూర్చో"

అరచెయ్యి కళ్లకి ఆనించికొని చూపులు సారించి పరికించి పరికించి చూసాడు. కానీ నన్ను పోల్చుకోలేకపోయాడు తాత.

"ఏవుల్లు. రాజా నువ్వు నాను పోల్చుకోలేకపోన్ను?"

"ఎప్పుడో నన్ను చిన్నప్పుడు చూసుంటావు కూర్చో" అన్నాను.

నవ్వుతూ నేను ఎవరినో చెప్పాడు గంగన్న.

"అలాగా బాపు. ఎంత పెద్దాడి వైపోనావు. ఏటిసేత్తన్నావేటి?"

తాత ప్రశ్నలకి గంగన్నే సమాధానాలు చెబుతున్నాడు.

గుండ్రటి మొగం, సోగకళ్ళు, పొడుగు పొట్టికాని రూపం. ఆడవేషం వేస్తే కుందనపు బొమ్మలా ఉండేవాడు తాత. ఇప్పుడు ఎలాగయిపోయాడు? వేలాడుతున్న చెవులు. కౌడుబారిన మొగం, వొళ్ళళ్ళా ఎముకలు కనిపిస్తూ పీక్కుపోయిన చర్మం. ఓహ్! వృద్ధాప్యం ఎలాంటి రూపాన్నయినా పాడుచేయగలదు కదా! వీపుకంటిన పొట్ట, చిరిగి మాసిన దుస్తులు, తైల సంస్కారం లేని జుట్టు అతని దైన్యాన్ని ఎత్తి చూపుతున్నాయి. తాతని తొలిసారిగా చూడడం మా ఇంట్లోనే. చిన్నప్పుడే అయినా బాగా గుర్తున్న సంఘటన.

***

---

[k3vv3]

సూర్యుడు పడమటి పక్క జారిపోతున్నాడు. శీతాకాలం సాయంత్రపు ఎండపొడ వెచ్చగా గిలిగింతలు పెడుతోంది. ఆదరబాదరా ఎక్కాలన్నీ చదివేసి బడికి జనగణమన పాడేశాం. పుస్తకాలు సంచీలో కుక్కేసుకుని అరుచుకుంటూ బడి పాక దాటేశాం. 'ఒరేయ్ ఒరేయ్' అని అరుస్తున్న మాస్టారి కేకలకి అందకుండా పరుగులు పెట్టాం. భూషి, రామం, భాస్కరం, శ్రీను మా జట్టంతా మువ్వల ముసిలోడి పెసరమడిలో దూకి పెసర కాయలు తెంపి మాడతల దండులా ఎగిరి పోయి, కొబ్బరితోట దాటిపోయి మా వీధిమొగ చేరాం.

మా ఇంటి దగ్గర పెద్దగుంపు. ఆడ, మగ. పిల్లా, జెల్లా, గుమికూడి ఉన్నారు. అంతా గోలగోలగా ఉంది. పెద్ద పెద్ద అంగలు వేసుకుంటూ గుంపును చీల్చుకొంటూ ముందుకెళ్తాను.

"బహుషా నానమ్మ చచ్చిపోయిందేమో!" మరి నానమ్మ చచ్చిపోతే బాధపడవలసింది నేనే కదా. నాన్న పెద్దవాడయిపోయాడు. ఏడిస్తే బాగుండదు. అయినా మగాళ్ళు పెద్దయిం తర్వాత ఏడవరు కదా. అత్తగారు చచ్చిపోయినందుకు కోడలు సంబరపడుతుంది కదా. అందుకు అమ్మ ఏడవదు. ముసలిదాని పీడ విరగడయిందని అక్కలు సంతోషిస్తారు. ఇక నేనే రోజూ కథలు చెప్పే నానమ్మ, డబ్బులిచ్చి తాయిలం కొనిపెట్టే నానమ్మ. చదవలేదని నాన్న కోప్పడితే మద్దతు ఇచ్చే నానమ్మ చచ్చిపోయిందంటే... కళ్ళంట నీరు గిర్రున తిరిగింది. అడ్డొచ్చిన వారిని గుద్దుకుంటూ అభిమన్యుడిలా ముందు కురికాను. నా చేతిలో పుస్తకాల సంచీ గిర్రున తిరిగి చావడిలో పడింది.

అరుగుమీద ఒక అందమైన ఆడది. ఆమె పక్కనే చిన్న సూట్కేసు. ఒక చిన్న బట్టలమూట. తలనిండా పూలు పెట్టుకొని విపరీతంగా అలంకరించుకొంది. ఆమె కట్టిన చీర జిగేల్ మంటూ మెరుస్తోంది. చేతినిండా బంగారు గాజులు, తలపై పాపిడి పేరు. చెవులకు దిద్దులు, జంకాలు. మెడలో రాళ్ళ జిగినీ గొలుసు, పూసల దండ, మొగంనిండా ఒత్తుగా పౌడరు. స్టేజిమీద చంద్రమతిలా ఉంది. అందంగా ఉన్నప్పటికీ ఎదోలాగనిపిస్తోంది ఆమెను చూడగానే. చెంపసవరాలు, నాగారం పెట్టి జడగంటలు వేసిన పెద్ద జడను చేత్తో తిప్పుతూ అందరితో మాట్లాడుతోంది. ఆమె మాట్లాడుతుంటే ఎర్రటి పెదాలు విచిత్రంగా కదులుతున్నాయి. ఏదో వింత పరిమళం అల్లుకుంటోంది. ఆమె వయ్యారంగా లేచి నిల్చుని అటుఇటు నడుస్తూ మధ్య మధ్య కిటికిలోంచి ఇంట్లోకి చూస్తూ మాట్లాడుతోంది. "ఏంటి పెద్ద సంసారం. పిల్లలు - జెల్లలూ, పాడి - పంటా, యువసాయం - కంబార్లు, నౌకర్లు - సాకర్లు... ఇన్నింటిని మా యప్ప ఎంతకని సూసుకుంతాది? అటు సూత్తే ఇటు నేదు ఇటు సూత్తే అటునేదు. మా బాయ్యికి 'సబ్బు' అందిత్తాదా? తువ్వాలే అందిత్తాదా? పిక్కురోళ్ళకి అన్నమే ఎడ తాదా? ముసల్దాయికి ఫలహారమే సేత్తాదా? అన్నీ సూసుకొని నిబాయించుకోడానికి మా యప్పకి ఈలు కావడం నేదని నానొచ్చినా! మా బాయ్యకి ఈపురుద్దితానమాడించి తలకి సంపెంగి నూనె రాసి, ఇత్తిరి బట్టలేసి గుండెల మీన పులిగోరుపలక మెట్టి. ఓలమ్మ నాకు సిగ్గేత్తంది... మా బాయ్య పనులన్నీ సూసుకోడానికి నానొచ్చినా!"

"ఓలమ్మా! కుల్లికుల్లి నా కాసి అలా సూడకండి. సిన్నప్పటికాడి నుండి మా బాయ్య అంటే నాకు పేనం. ఆ కొరమీసాలు. ఆ తెల్లటి పీట సెక్కనాటి నడ్డి, ఉంగరాలు జుత్తు, ఏనుగు నాటి మనిషి, తెల్లటి ఇత్తిరి బట్టలేసుకొని వత్తుంటే తడి కల మాటునుంచి ఎన్నిమార్లు తొంగి సూసినాడో, మనువాడితే ఇలపింటి వోన్నే మనువాడాలని అనుకొన్నానో. అందుకే 'వత్తావేంటి గుంటా' అని బాయ్య పిలవగానే పారొచ్చినా"

అదెవర్తో, ఎందుకొచ్చిందో అర్ధం కాగానే ఏమిటో తెలియని కోపం నన్ను ఊపేసింది. మా ఫ్రెండ్స్ అందరూ నా వైపు జాలిగా చూస్తున్నట్లనిపించింది. చావడిలో పడివున్న నా పుస్తకాల సంచీని తీసి ఆమె పైకి విసిరాను.

"ఎవత్తివే నువ్వు" ఇక్కడ నుండిపో. ఇదిగో ఇప్పుడే చెబుతున్నాను. ఇక్కడ నుంచి వెళ్ళకపోయావో దుడ్డు కర్రతో చితక పొడిచేస్తాను" బుసకొడుతూ వీధి అరుగు ఎక్కాను. కర్ర తెద్దామని ఇంట్లోకి దూసుకుపోతున్న నన్ను ఆమె పట్టుకోబోయింది.

"రా నాయినా! అలా కోపమైపోకురా. నాను మీ యమ్మనురా. నిన్నెత్తుకొని సెందమామని చూపిత్తు గోరుముద్దలెడతాన్రా. నిన్ను సంకనేసుకొని ఊరల్లా తిప్పిపాలు బువ్వ లెడతాన్రా" మొగం తిప్పుకొంటూ చేతులూపు కొంటూ పైపైకి వస్తున్న ఆమెను ఒక్క తోపు తోసి ఇంట్లోకి పరుగందుకొన్నాను.

కిటికీలోంచి వీధి వరండాలో జరుగుతున్న తంతును అక్కలిద్దరూ చూస్తున్నారు. నా కోపం నషాళానికి అంటింది.

"ఏమర్రా! ఏంటలా చూస్తున్నారు? చిన్నవాడిని నాకే ఇంత బుద్ధి ఉందే పెద్దవాళ్లు మీకా మాత్రం లేదా? దాన్ని తన్ని తగిలేయకుండా ఏంటా నవ్వులు? నేను గయ్ న లేచేసరికి నవ్వుతున్న అక్కలిద్దరూ మూతులు బిగించి 'ఫోరా' అని కసురుకొన్నారు. 'మీ పని తరువాత చెబుతాను' అనుకొంటూ దుడ్డుకర్ర కోసం వెతుకులాడుతున్నాను. వీధిలోంచి దాని మాటలు స్పష్టంగా వినిపిస్తున్నాయి.

"కురుపాం రాజావారు కోటిసార్లు కబురెట్టినారు. ఒక్కపాలన్నా మా ఊరు రాయే" అని సీ... సీ... సీ ఈ రాజులు సెపలచిత్తులు. ఎవరునమ్మాల. నాకన్నా ఎర్రగా బుర్రగా ఉన్నదాయి రేపు కనబడితే దానివెనక పడుతారు. మరి నానేటి గావాలి? చిక్కవరం జమిందారు సినరాణిని సేత్తానన్నారు. సమితి పెసిడెంటు పట్నంల పెద్ద మేడ కట్టిత్తానన్నాడు. ఎంతమంది ఎన్ని కబుర్లెట్టినా, ఎందరెన్ని సెప్పినా నాకేల ఈ పరిగెట్టి పాలుతాగడము? అని నా నొప్పుగోనేదు. పొన్నూరు మనువయితే ఏటున్నది? ఉన్నూరు మనువయితే కట్టానికో సుఖానికో తల్లితోడు నాగుంతాది అని బాయ్యకి ఊకొట్టినా..."

"ఏటినాయినా మొగోళ్ళు అలా సూత్తారు? ఏటో కాసి ఆడదాయి వొరగక పోతే మీలాంటోళ్ళు బతకనిస్తారా? 'నాను... నాను' అని సంపెయ్యరూ? అయినా బాయ్యకి మీకు పోలికేంటి? బాయ్య కాలిగోరికి మీరు సరిపోత్తారా? సాల్లెండి సంబడం. పకపక నవ్వులు కూడానూ..."

చెవుల్లో దూరుతున్న మాటలను మరి వినలేక నానమ్మ చేతి కర్ర కోసం వంటింట్లోకి పరుగు తీశాను. ఏడుస్తున్న అమ్మను ఓదార్చాలనుకున్నాను. సవితి వస్తుంటే ఏ అమాయకురాలైనా ఎలా భరిస్తుంది? పెద్ద రాణిని చిన్న రాణి ఎన్నో బాధలు పెడుతుంది కదా. అమ్మ కూడా కథల్లోలా బాధలు పడవలసిందేనా? దీనికంతటికి మూల పురుషుడు నాన్న. నాన్నమీద విపరీతమైన కోపం వచ్చింది. నాన్న కనిపిస్తే చేతిలో కర్రని ఆయన మీదికే విసిరేద్దును.

నడవా దాటి వంటింట్లోకి వెళ్లాను. అమ్మ ఏడుస్తూ కూర్చోలేదు. చేటనిండా బియ్యం. దాని మీద ఇన్ని వంకాయలు. జబ్బిలో ఉల్లిపాయలు, చింతపండు ఉంది. ఎండు మిరపకాయలు సద్దుతోంది. అమ్మ చేట పట్టుకొంది. జబ్బి నాచేతిలో పెట్టింది నానమ్మ కబుర్లు చెవుతోంది. అమ్మ ముసిముసిగా నవ్వుతోంది. వాళ్ళ వాలకం చూస్తే ఏ ఒక్కరూ బాధ పడుతున్నట్లుగా నాకనిపించలేదు. 'అనవసరంగా నేనే కోపం తెచ్చీసుకొన్నానేమో' అని నా కనిపించింది.

చేతికర్ర టకటక లాడించుకొంటూ నానమ్మ, ఆ వెనుక నేను వీధిలోకి వచ్చాం. నానమ్మని చూడగానే టక్కున మాటలు ఆపేసి వంకదండం పెట్టింది ఆమె. నానమ్మ చేతికర్ర గాల్లో అటూ ఇటూ ఊగింది. ఆమె మూటా - ముడి తీసుకొని చప్పున అరుగు దిగిపోయింది. నానమ్మ చేతి కర్రకి ఎంత పవరుందో మరోమార అర్ధమయింది నాకు. నానమ్మ చేతి కర్రని చూస్తే ఇంట్లోవారే కాదు, ఊళ్ళో వాళ్ళు కూడా జడుస్తారన్నమాట. నాకు బలే బలే సంతోషమయింది.

అరుగు దిగిన ఆమె ఎంతో వినయంగా మూటలోంచి సంచి తీసింది. జబ్బిలో ఉల్లి, చేటలో బియ్యం సంచీలో పోసుకొంది. నానమ్మ రొంటినుండి తీసిన రెండు రూపాయల బిళ్లలను ఆమె ఎంతో వినయంగా అందుకొంది నమస్కారాలు చెబుతూ వెళ్లిపోయింది. ఆ తరువాత నానమ్మ చెప్పింది. "భడవ ఖానా! అది ఆడది కాదురా. అయ్యావారు అరసాడ అయ్యవారు. వాడలా వేషాలు కడుతూ ఊరూరా తిరుగుతుంటాడు. ఎవరికీ కలిగింది వాళ్ళు ఇస్తుంటారు. వీడు ప్రతీ సంవత్సరం ఏదో వేషంతో మన ఇంటికి వస్తాడు. మనకు కలిగింది మనం ఇస్తామన్నమాట" అని. నిజంగా ఆశ్చర్యపోవడం నా వంతయింది. "మగవాడేనా. ఆ వేషం కట్టింది, అచ్చం ఆడదాన్లా ఉన్నాడే. నేను నమ్మేటట్టు చేశాడే" అన్నాను. నానమ్మ పకపకా నవ్వింది.

ఆ తరువాత అయ్యవారిని చాలా వేషాల్లో చూశాను. మరొకడితో కలిసి రాముడు - ఆంజనేయుడు వేషాల్లో తిరగడం, 'శివపార్వతులు' వేషం వేసి గంగా వివాహం పాడడం, జాలరి భాగవతంలోని జాలరి సాయబు వేశాలు కట్టడం నాకు తెలుసు. వీధి బాగోతులు - నాటకాలు ఆదరణ కోల్పోతున్న కాలంలో రకరకాల వేషాలు వేసుకొంటూ ఊర్లంట తిరగడం, ఇచ్చిన ఏ వేషం వేసినా ఇతడో గొప్ప వినోదం. అయ్యవారు వేషంతో ఊర్లోకి వచ్చాడంటే చాలు - వెళ్లి పోయేంతవరకు తిళ్లు తిప్పలు మాని చిన్నా పెద్దా అనకుండా అంతా అతని వెనుకే ఉండేవారు - అతని మాటలకు చేష్టలకు పొట్ట పగిలేటట్టు నవ్వుకొంటూ. కానీ ఖర్చులేని వినోదం పొందేవారు. అలాంటి కళాకారుడు ఈనాడు ఎలా అయ్యాడంటే...

"ఏంటి తాతా! మరి వేషాలు కట్టడం లేదా?" అన్నాను.

ముగింపు తరువాయి భాగంలో!

[k3vv3]

బోసి నోటితో భళ్ళున నవ్వాడు తాత.

"నా యేషాలు - నా పాటలు ఎవ్వరికి కావాలి కొడకా. మాదంతా పాతసింతకాయ పచ్చడి. ఇప్పుడు పెజలకి సినిమా పాటలు కావాలి. గుడ్డలూడదీసి చేసే డాన్సులు కావాల. అయినా మొగోడు ఏసం కడితే చూస వోడెవుడని? ఆ కలంలయితే అలా పెజలు బెమిసి పోయేవోరుగాని.

"ఏటి బాపూ ఏసాలంతాన్నారు మీరింకా. ఇప్పుడు గేమంలో ఏటి జరిగినా నాటకాలు, బుర్రకథలు, జముకుల పాటలు ఏటున్నాయేటి? అవి తెచ్చినా సూసేవాళ్ళు ఎవురున్నారు? ఏ పండుగొచ్చినా కార్యమొచ్చినా, యాతరొచ్చినా, పెళ్లయినా సమర్తయినా పోగ్రాం పెట్టించాలంతే. ఇప్పుడన్నిటికీ ఒక్కటే... సినిమా అరసాడరెడ్డోళ్ళ బావుకి సెబితే పెద్ద టీవి ఇసిపి తెత్తాడు. ఎత్తుగా టేబిల్ కాడ పెట్టేయడం, ఏ సిరంజీవి సినిమానో, బాలకృష్ణ సినిమానో ఏసేయడం. మరో నాల్గు డబ్బులు ఎక్కువ పారేత్తే చిన్న తెర సినిమా. ఆ సినిమా ముందు ఈ ఏసాలు ఏటి పడతాయి?" గంగన్న పెదవి విరిచాడు.

అంతా సినిమాలో పడి కొట్టుకుపోతన్నారు. ఇంక మాలాంటోల్లను ఎవరు సూత్తారు...? ఆ కాలమయిపోయింది... అంతే" తా మాటల్లో చెప్పలేనంత నిస్పృహ. ఆదరణ కంటే కళకు వృద్ధాప్యం లేదు కదా!

"తాతా! నీతో వేషం కట్టేవాడు - కొంచం పొట్టిగా ఉంటాడు అతను బాగున్నాడా?"

"ఆడా... మాసిన్నాయన కొడుకు. ఆడు సచ్చిపోయి సాన్నాళ్ళయిపోయింది. ఆడు నేను కలిసి తిరుగుతుండేవాళ్ళం. ఆడు పోయింతర్వాత నాను మరే ఊరు ఎల్ల నేదు. ఏ యేసము కట్టనేదు"

"ఈ వేషాలు కట్టడం నీకెప్పటినుండి అలవాటయింది. ఇది మీ కుల వృత్తి కాదు కదా. ఎలా దీన్లో ప్రవేశించావు" ఇంటర్వ్యూ చేస్తున్నట్లు ప్రశ్నించాను కాల క్షేపం కోసం.

"ఏటి సెప్పమంతావు నాయనా. అరసాడ శివకోవిల మాది - మా అయ్య పోయి నాక పెద్దరికమంతా మా సిన్నయ్య సేతికొచ్చింది. నానింతున్నప్పుడే మా అయ్య సచ్చిపోనాడు. మన కోవిల రాబడి తెల్సుకదా. కార్తీక సోమవారాలకి జనాలొత్తరు. మళ్ళీ శివరాత్రికొత్తరు. వుత్తప్పుడు ఎవులైనా అటుకాసి సూత్తరా? ఊహూ...! వొచ్చింది వోటాలేసుకోవా. మరి మాం బతకడమెలా? కోవిల మడిసెక్కల నాలుగు రైతుల కమర్సీసి నాడు మా సిన్నయ్య. అయ్యేల కాని, ఇయ్యేల బేడా బోడీసి ఆ బూములు క్రయం సేసీసినాడు. ఆడుమట్టుకు స్వయం పాకమంటూ సెంబొట్టుకొని ఇంటింటికి ఎల్లిపయేవోడు. మరో బతుకు తెరువు నేక కూలి పనులకెల్లిపోయే వోళ్ళం మేమంతా.

ఒకపాలి ఏసవుల్లో మనూరు బాగోతం వొచ్చింది. వాళ్ళ పాటలు, డేన్సులు, జిగేలుమనే బట్టలు నాకు నచ్చినాయి. ఇంట్లో కూడా సెప్పకుండా అల్లవెంట ఎల్లిపోనాను. దేశాలు తిరిగినాను. ఏసాలు కట్టినాను. పాటలు పాడినా. నాతో ఏసం కట్టే ఓ గుంతపాపతో నేస్తం కలిసింది. అలా అల్ల గుంటను లేపుకొచ్చి అన్నంటల్లా తిరిగి తిరిగి సివరకు మనూరు చేరినాను. నాను సచ్చినానో, బతికి ఉన్నానో, ఎన్నంట ఎల్లిపోనానో తెలియక ఓ ఏడు పేడ్చి మా వాల్లు నన్ను మర్సిపోనారు. ఆ గుంటతో నానొచ్చేసరికి - తిరిగొచ్చినందుకు సంతోసించినా కులం సెడినందుకు ఎలిపెట్టినారు. కోవిల్లోకి రానిచ్చినార కాదు. నాకేటి మంత్రాలా? పూజలా? ఏటి రావు కాబట్టి నానుకోవిల కాసెల్లలేదు. నాకు తెలిసిన ఇద్దే ఏసాలు కట్టడం గాబట్టి నలుగురు గుంటల్ని సేరదీసి బాగోతం కట్టి ఉర్లంట తిరగీసి బతికేసినాను. ఆ బాగోతాలకి కాలం సెల్లిపోతే మా సిన్నయ్య కొడుకు నాను మిగిలిపోనాం. ఆ ఏసాలతో ఊరు మీన బడి కానీ పరక దండుకొని కాలచ్చేపం సేసేసినాం. ఇప్పుడు మరా ఓపిక నేక ఇదో ఇలాగయిపోనాను" శూన్యంలోకి చూస్తూ చెప్పుకుపోతున్నాడు తాత.

"ఈ వయసులో ఇంకా ఎందుకిలా తిరుగుతావు? కసింత తిని నీడపట్టున కూర్చుని కృష్ణా రామా అనుకోక" యధాపలంగా అనేసాను. తరువాత ఎంతో విచారించాను. 'ఎందుకిలా మాట్లాడానా'? అని. కానీ అప్పటికే జరగవలసిన అనర్ధం జరిగిపోయింది. నా మాటలు చురకత్తులై తాత గుండెల్ని చీల్చేసాయి.

చిగురుటాకులా కంపించాడు తాత. ఊట చెలమలే అయ్యాయి కళ్ళు. గొంతులో సుడులు తిరిగింది దుఃఖం. ఎగిసిపడుతున్నాయి ఎండిన గుండెలు. తలను గుండెలకు ఆన్చి తనను తాను కంట్రోల్ చేసుకొంటున్నాడు తాత.

"నాయనా! కొన్ని కష్టజీవి పుట్టుకలు అలా ఎల్లిపోవలసిందే. పుడకల్లో కాలిపోయినప్పుడే ఆటికి విశ్రాంతి. కర్మాన్నెవ్వుడు తప్పించనేడు కదా. నా కర్మమిలా రాసి పెట్టి ఉంది. నా జల్మం ఇలా సాగిపోతోంది.

ఏ మూర్తాన పుట్టునానోగాని తండ్రిని తినేసినాను. కూలేసేసిందో - నాలేసేసిందో ఎన్ని ఇడుములు పడిందో నా తల్లి నన్ను పెంచడానికి. గాలోటంగానే పెరగేసినాను. ఆ ఆటలు, ఆ పాటు, ఆ తిరుగుళ్లు బతుకంతా అలాగే సాగిపోయేది. ఒక్క కొడుకు ఆడికేటి నాను నోపం సెయ్యనేదు. నాను తిన్నా తినకపోయినా ఆడికి పాలు, బువ్వా పెట్టినాను. ఆడు నానాగయిపోకూడదని పట్టాయుడి మేష్ట్రకాడికి సదువు కెట్టినాను. కొడుకన్నోడు సివరి దశలో సూసుకొంతాడనే కదా ఆస. నా కొడుకు అజ్జాడబడిలో పదోతరగతి సదివినాడు. టైలరింగు పని నేర్సినాడు. మెసను తిప్పి బట్టలు, పాతు కుట్టి పైసా పరక సంపాయించడం ప్రారంభించినాడు.

అంతా బాగానే ఉంది - కాలమంతా అలాగే గడిసిపోద్దనుకొన్నాడు. ఆడికి పెళ్లి చేసినాను. ఇద్దరు పిల్లల్ని కన్నాడు. ఆడిబతుకాడు బతికేత్తాడు. నా దినమిలా దిబ్బదీరిపోద్దని తలపోసినాను. ముండ బగమంతుడికి నా నేటి అపకారం చేసినాను కొడకా? నా కన్యాయం సేసినాడు బగమంతుడు. కలరా వొచ్చి నెట్టంత కొడుకు బుగ్గిల కలిసిపోనాడు. పిల్లల్ని సూసుకొంటు అత్తమామల్ని కనిపెట్టుకొంటు కూలికో నాలికో ఎల్తు ఆ ముండదాయి రెండు సంవత్సరాలు డేకెరింది. దానికేటి పోయేకాలమొచ్చిందో కాని, ఆ పెక్కురోల్లని ఒగ్గేసి మరో మొగుడి కెల్లి పోయాది. అద ఆగుంటలిద్దరు నా కాల్లకి సుట్టుకున్నారు. ఇనబడితే కనబడదు - కనబడితే ఇనబడదు నాగుంది ముసిల్దాయి ఏదో ఉడికించి పడేత్తంది.

నాయినా బతికనన్నాల్లు నాకీ యాతన తప్పదు కదా. సత్తే ఎవుడెలా పోతాడో అక్కర్నేదుగాని"

లోలోపల అణుచుకొంటున్న గుండెకోతను తన నోటంట చెప్పుకోవడం ఎంత దుర్భరం. నా అనాలోచితమైన మాట ఎంత వేదనను కలుగజేసింది. ఏమనాలో తెలియక తలపట్టుకొని కుర్చీలో అలాగే చేరబడ్డాను.

సూర్యుడు పడమటి కొండలవైపు జారి పోతున్నాడు. రెక్కల సాము చేసిన పక్షులు గూళ్ళకు మళ్ళుతున్నాయి. పశువులు ఇంటిమొకం పట్టాయి. గోర్జిలోంచి దుమ్ము రేగుతోంది. నూర్పుగొడ్లను కళ్లంలో వారగా విప్పారు. ఎడ్లను కుడితికి తోలతున్నాడు. మెందోడు. కొందరు రేకుపడుగు దులుపుతున్నారు. గంగన్న పడుగునుండి తోడిన గడ్డిని గడ్డి మేటుపై విసురుతున్నాడు.

"బాబూ మని నేను ఎల్లోత్తాను. సిత్తం సెలవిప్పించండి. సీకటి పడితే మరి నాకు కనిపించదు" తాత లేచాడు.

"గింజలలికిరిలో నాలుగు కల్లాలు తిరిగితే నాలుగ్గింజలు దొరికితే నెల్లాల్ల బత్తెం. ఏటి సేత్తాం మహారాజా. బుగ్గయే వరకు ఈ బతుకలా ఎల్లిపోవలసిందే" కర్రతో తాటించుకొంటూ తాత వెళ్ళిపోతున్నాడు.

ఎవరో గుండెల్ని నొక్కుతున్న అనుభూతి. మనిషి దరిద్రానికి తోడు వృద్ధాప్యం తోడయితే ఎంత దుర్భరం.

జనాలు లేకుండా బతికే కాలం ఎప్పుడైనా వస్తుందా? పిల్లలు స్వేచ్చగా ఆడుకొంటూ, యువత స్వతంత్రంగా శ్రమించి కూడబెడుతూ, వృద్ధులు బోసినవ్వులు నవ్వుతూ విశ్రాంతి పొందే రోజు - కలగానైనా కనిపిస్తే ఎంత బాగుండును. అటువంటి కలగూడా కనడం నాకు చేతగాదేమో!

దూరమవుతున్న తాత కంటికి మసకగా కనిపిస్తున్నాను. ఏదో విభ్రాంతి హృదయాన్ని పొడిచినట్లనిపించింది. జేబులోంచి పర్సు తీశాను. పదిరూపాయల నోట్లు మడిచి ఉన్నాయి. నా మధ్య తరగతి ఈవిని ప్రకటిస్తూ రెండో మూడో చేతికి వచ్చాయి. పరుగు పరుగున వెళ్ళి తాత చేతిలో కుక్కాను.

తాత కళ్ళల్లో కొట్టొచ్చినట్టు కనిపించే సంతృప్తి.

[k3vv3]

 ప్రాప్తం - మాలతి నిడదవోలు
 

నూకాలుకు ఉత్తరం వచ్చింది. అదెక్కడి నుంచో దానికి తెలుసు, కానీ అందులో ఏముందో తెలుసుకోవాలి. మేడమీద గదిలో అమ్మాయి ఒక్కత్తే ఉంటే సమయం చూసుకుని నూకాలు చీపురు తీసుకుని అక్కడికి వెళ్ళింది.

"నీకో వందమార్లు చెప్పేను అలా చీపురు కట్ట పుచ్చుకుని నా మీదకి దండెత్తొద్దని. నేను లేనప్పుడొచ్చి తుడిచి వెళ్లిపోలేవూ?" కసురుకుందా అమ్మాయి.

నూకాలుకు అమ్మాయిగారి కసుర్లూ, విసుర్లూ అలవాటే. అందుకే అది "పోన్లెండమ్మా. రేపట్నుంచి అలాగే మీర్లేనప్పుడు తుడిసేసెల్లిపోతాను" అంది కుర్చీ, బెంచీ, మంచం అటూ ఇటూ లాగేస్తూ, పనిమంతురాలైన ఇల్లాలి ఒడుపుతో.

"నీ మొహం కాదూ, రోజూ యలాగే అంటావు" అంది అమ్మాయి కోపంగా. "ఆ కుర్చీ యిటువేపు వెయ్యి. ఎక్కడి వక్కడ ఉండవు కదా!"

అమ్మాయికి అందుకే కోపం. నూకాలు గది తుడవడాని కొచ్చిందంటే అది వెళ్ళే వేళకు దక్షయజ్ఞ వాటికలా చేసిపెడుతుంది.

"అమ్మాయ్ గోరూ!" - మొహం అంతా నిండుగా నవ్వుతూ "ఇది సదివి సెప్పరూ?" అంది కొంగు ముడి విప్పుతూ.

"ఏవిటిది?"

ఉసిరికాయంత కొంగుముడి జాగ్రత్తగా విప్పి ఉండగా అయిపోయిన కార్డు అమ్మాయి చేతిలో పెట్టింది.

"అఘోరించినట్టే ఉంది. దీనికేవైనా ఆకారపూ, అర్ధపూ ఉంచేవా?" అందాఅమ్మాయి ఆ కార్డు ఉండ విప్పి సాపు చెయ్యడానికి ప్రయత్నిస్తూ.

నూకాలు నాలుక్కొరుక్కుంది.

"తొమ్మిదో తారీఖు సింహాద్రి యింటికొస్తున్నాడుట. రెండు రోజులుంటాడట."

"తొమ్మిదా?" అంది నూకాలు ఒక నిమిషం ఆలోచించి.

"ఊ."

"ఏవోరవైందండీ?"

"సోమవారం."

"సోంవారవా? ఇయాల సుక్కురోరం గదండీ. సుక్కురోరం, శనివోరం, ఆదోరం. మూడ్రోలులున్నాయన్నమాట మధ్షిని" అంది నూకాలు లెక్క పెట్టుకుంటూ, బుగ్గన చూపుడు వేలుంచి.

చెక్కిన రాతిబొమ్మలా ఉంటుంది అనుకుంది అమ్మాయి దాన్ని చూసి.

"రెండేళ్ళయింది వాడు మిలిటరీలో చేరిపోయి. రెండేళ్ళు ఉన్నదానిని మూడు రోజులు ఉండలేవుటే?" అంది అమ్మాయి నవ్వి.

ఆ అమ్మాయి నవ్వితే బాగుంటుంది, రాణీలా గుంటుంది అనుకుంది నూకాలు. "ఎన్ని గంటలకి వస్తారండీ?" అంది మాట మార్చి.

"సాయంత్రం మెయిల్లో. స్టేషన్ కి వెళ్తావా?"

"ఎందుకండీ అడికేటి యిల్లు తెల్దనా? నేకపోతే టేపిసుకాడికొచ్చినోడు యింటికి రాడనా?" అంది నూకాలు మొహం పక్కకు తిప్పుకుని ముసి ముసి నవ్వులు నవ్వుకుంటూ. అబ్బాయిగారు అదెక్కడుందో విమానంలో వచ్చినప్పుడు స్నేహితురాళ్ళకు కాఫీ ఇప్పించడం, అమ్మాయి గారు బొంబాయి వెళ్ళడం దానికి తెలుసు.

అమ్మాయిక్కోపం వచ్చింది. "కబుర్లు కట్టిపెట్టి పని చూసుకో. వేగిరం వెళ్ళు, ఫో" అంది.

నూకాలు నిప్పులమీద నడుస్తున్నట్టు పరుగెడుతూ ఇల్లు చేరింది, వీధి కొననుంచే "అత్తా!... అత్తా!..." అని కేకలేస్తూ.

ఎల్లమ్మ నులక మంచమ్మీద పడుకుని కునుకుతూంది. ఎల్లమ్మ పని చెయ్యదు. అది పెద్ద మేస్త్రీ భార్య. మిలిట్రీలో ఉద్యోగం కొడుక్కు. "నా నెందుకు పని సెయ్యాలా?" అంటుంది దర్జాగా.

"అత్తా! నీ కొడుకొస్తాడట" అంది నూకాలు పొంగిపోతూ.

"నిజవే? ఎప్పుడు ఎప్పుడొస్తాడు? ఎప్పు..." ముసలిదాని ఆనందానికి హద్దుల్లేవు.

[k3vv3]

"సోవారం. సోవారం వొస్తాడంట. ఇంకా మూడ్రోజులుంది.."

ఎల్లమ్మ గబా గబా అవతలికి వెళ్ళిపోయింది ఎమర్జెన్సీ న్యూస్ బులిటెన్ లో ప్రసారం చెయ్యడానికీ వార్త. నూకా లొక్కర్తీ మిగిలిపోయింది ఆ చుట్టు గుడిసెలో.

"రెండేళ్ళమట్టీ నా నొక్కదాన్నే గందా!' అనుకుంది ఆలోచనగా. సోంవారం వస్తాడట, అమ్మగారు పండుక్కిచ్చిన చిలకాకు పచ్చ కోకున్నాది. అమ్మాయిగారు కుట్టు సరిగ్గా లేదని యిచ్చేసిన ఎర్ర జాకట్టున్నాది. పచ్చకొక కట్టుకుని ఎర్ర జాకిట్టు యేసుకుంటే "సిలకనాగున్నావే" అన్నా డోపాలి. ఆడి మనసుకి నచ్చినట్టు సెయ్యాల. రెండు రోజులే ఉంటాడంట. ఆ రెండ్రోజులు సేసినయి మల్లీ సెలవొచ్చీ వరకూ గేపకం ఉండాల. అమ్మగార్ని జీతంలో యిరగ్గోసుకోమని బతివలాడితే ఓ రూపాయిత్తారు. సెజ్జ బూర్లోండుడా. సెజ్జ బూర్లంటే పడిసత్తాడు. రావుడు గోరి అప్పమ్మ నడగాల ఓ పోటేసి పెట్టమని. రొండు రోకర్లాడితే గాని నలిగి సావవ్...

"అట్టా సూత్తుండిపోయినావేటి? నీ ల్లొట్రా" అని ఎల్లమ్మ అరిచేవరకు నూకాలు ఈ లోకంలో లేదు. ఉలిక్కిపడి బిందె తీసుకుని వీధి కొళాయివేపు నడిచింది. ఎల్లమ్మ చేసిన ప్రసారం అందరికీ అందిందేమో దారి పొడుగునా అందరూ అడుగుతూనే ఉన్నారు. "సివాద్రి వొస్తాడంట?" అని. నూకాలు గంగ డోలులా తలూపుతూనే ఉంది. దానికి నోట మాట రావడంలేదు!

వస్తుం దొస్తుందనుకున్న సోమవారం రానే వచ్చింది. నూకాలు, ఎల్లమ్మా నూర్పిళ్ళప్పుడు చేసేంత హడావిడి చేస్తున్నారు. ఆదివారం సంతలో సజ్జలూ, బెల్లం కొనుక్కొచ్చింది నూకాలు అమ్మగారి దగ్గర అప్పు పుచ్చుకుని.

"ముంతలో మూడు రూపాయలు దాచినాను. సన్నబియ్యంవొట్రా. నా కొడుకు ఆ దబ్బనాల్లాటి బియ్యం తిన్నేడు" అంది ఎల్లమ్మ.

"మరే! మిలట్రీలో ఆడికి సన్నబియ్యం కూడూ ఆవుపాలు యేసి యెడతారు?" అంది నూకాలు ఎత్తిపొడుపుగా.

"నీ పెడసంర బుద్ధి ఆడొచ్చే అణచాల" అంది ఎల్లమ్మ కసిగా.

"రానీ" అంది నూకాలు. అంతలోనే ఎదలో ముల్లయి తగిలింది. ఏదో. "రానీ... రానీ..." అంది మెల్లిగా తనలో తాను గొణుక్కుంటున్నట్టు.

"సువ్వీ సువ్వీ పోటెత్తే ఏనాటికి నలిగేను! యెయ్ దబదబ నాలుగు పోట్లు" కసురుకుంది. అప్పమ్మ, వీదివేపు దృష్టి ఉంచి రోకలాడిస్తున్న నూకాల్ని.

"అదిగాదే ఆడొచ్చినట్టుంటేనూ..." అంది నూకాలు క్షమార్పణ చెప్పుకుంటూ.

"తోటకూరగాదూ! సాయంతరేల బండికి మజ్జానవే వచ్చేసినట్టుందా?" అరిచింది అప్పమ్మ.

నూకాలు ఊపిరి తెచ్చుకుని "ఊస్... ఉస్" అంటూ పోటెయ్య సాగింది, ఒక్కొక్క పోటూ సోల్జర్ బూటులా వినిపిస్తుంటే. లోపల ఎల్లమ్మ పొయ్యిరాజేసి మూకుడు పొయ్యిమీద పెట్టింది. నూకాలికి జ్ఞానం తెలిసేక అత్తని పొయ్యిదగ్గర చూడడం దానికిదే మొదలు 'మరి కొడుకు...' అనుకుంది. ఈ పాటి అదృష్టానికి మావెప్పుడూ నోచుకోలేదు మరి. దానికి సన్నగా నవ్వొచ్చింది.

"నువ్వలా ముసి ముసి నవ్లు నవ్ కుంటూ కూసో. నే పోతా" అంది అప్పమ్మ అస్త్ర సన్యాసం చేస్తూ.

"నేదులే. రా, రా. రెండు పోట్లేస్తే అయి పోతది" అంది వెనక్కుంచిన బెల్లపుముక్క కూడా పడేస్తూ. మూరెలపిండి అత్త కిచ్చేసి మళ్లీ చిటపట లాడేరు - "ఇంకా ఒంటిగంటేనా కాలేదు. అంట్లు తోమేసి వెళ్ళిపోతే మళ్ళీ కాఫీ గిన్నెలుండిపోవూ? అవి నేను కూచుని కడుక్కోనా?" అంటూ.

నూకాలు వరిదీన వదినయై నిలుచుండి పోయింది. "కాదమ్మగోరూ! ఇంటికాడ సిన్న పనుంది యియాల" అంది.

"ఇవాళ సింహాద్రి వస్తాడమ్మా" అంది వాళ్లమ్మాయి, ఆ ఒక్క ముక్కతోనూ పూర్వాపరాలు విశదం చేస్తూ,

"సరేలే. ఏదో వేళప్పుడొచ్చి ఆ కాఫీ గిన్నెలు కడిగేసి పో" అందావిడ దయదలిచి.

నూకాలు సంతోషంగా "సరేనండి" అనేసి మళ్లీ పావుగంటలో ఇంటిదారి పట్టింది. సగం దారి వెళ్లేసరికి దానికి జ్ఞాపకం వచ్చిందేమో మళ్లీ వెనక్కొచ్చింది.

"అమ్మాయ్ గారూ!" అంది తలుపు చాటు నుంచి.

చదువుకుంటున్న అమ్మాయిగారు తలెత్తి చూశారు, "ఏం?" అని.

"రొండు సంపెంగ పూలు కోస్కుంటానండి" అంది ఆశగా. అమ్మాయి చిరాకు ప్రదర్శించింది. "నీ కెప్పుడూ నా సంపెంగ చెట్టుమీదే కళ్ళు. కావలిస్తే కొనుక్కోకూడదూ?"

[k3vv3]

"ఒక్కరోజేనండి. బజార్లో ఐతే వోడిపోయుంటాయండి" అంది దీనంగా.

"సరేలే" అంటూ తను పొద్దున్నే కోసి సాయంత్రం పెట్టుకోడానికని దాచుకున్న దండ దీని మీదికి విసిరింది. నూకాలు మురిసిపోతూ ఆ దండ అందుకుని మళ్ళీ ఇంటివేపు పరుగు పెట్టింది. దాని మనసు ఇవాళ దాట్ల గుర్రంలా ఉరకలు పెడుతూంది.

ఇంటిదగ్గర చాలామటుకు ఎల్లమ్మ వంట పూర్తి చేసింది. కాని నూకాలుకు సంతృప్తి కలగలేదు. మళ్ళీ మళ్ళీ చూడసాగింది, ఒక్కొక్కటే, అరకోడి కూర చేసింది. చేపలపులుసు చేసింది. అమ్మగారు రెండు రోజుల క్రిందట ఇచ్చిన ఊరగాయ ముక్క జాగ్రత్తగా దాచిపెట్టింది. సన్నబియ్యం అన్నం మల్లెపూవ్వులా వార్చింది.

'మూడు రోజులు రెయిల్లోనే అవుతాదంట. ఎప్పుడు తిని ఉంటాడో? రెయిల్లో ఏటి దొరుకుతాది. సాంబారు అన్నం పొట్లాలు అల్లే కలిపి కడతారంట. శి. నేకపోతే కారేజీ పుచ్చుకుంటే రూపాయీ ముఫ్ఫైయైదు పైసలు పుచ్చుకుని రొండు మెతుకులెడతారట' అని బాధ పడింది. 'పోనీ, ఇంకేదేనా చేదునా?' అని మనసు పీకింది. దండు బజారులో ఓ బేడ బంగాళాదుంపలు తీసుకొచ్చి వేపుడు చేస్తేనో? అని మనసు ఉవ్విళ్ళూరింది. చూరులో పెట్టిన డబ్బీలోంచి ఓ బేడ తీసుకుని, "నే నిప్పుడే వొస్తా. వొంట సూత్తుండు" అంటూ అత్తకు పురమాయించి నూకాలు దండు బజారువేపు మాయమైంది.

"ఎక్కడికే యిప్పుడు?" అంటున్న ఎల్లమ్మ మాటకు అది జవాబు చెప్పనేలేదు.

పది నిమిషాల్లో నూకాలు బజార్నుంచి బంగాళాదుంపలు తేవడం, కూర చెయ్యడం అన్నీ ముగించింది. పెద్దాసుపత్రి గంట స్తంభంలో మూడు చూపించేవేళకు కనీసం ఆరు మార్లైనా వీధి చివరిదాకా వెళ్లి వచ్చి వుంటుంది. రైళ్ళు రోజూ ఆలస్యంగా వస్తాయిగదా, ఒక్కరోజు ఓ గంటముందు రాకూడదూ అనిపించింది. కాలు కాలిన పిల్లిలా అది రంగులరాట్నం తిరుగుతుంటే ఎల్లమ్మ నవ్వుకుంది. "యీది సివర్దాకా వొచ్చినోడు యింటికి రాడంటే? అట్టా తిరుగుతున్నావ్?" అంది.

నూకాలు కోపోద... తంచేత మాటాడలేదు. మళ్ళీ వీధి చివరిదాకా వెళ్లి అక్కడున్న రిక్షావాణ్ణి అడిగింది - "అన్నా, మేలుబండి యింకా రానేదా?" అని.

"నేదప్పా! గంటన్నర నేనంట" అన్నాడు రిక్షావాడు దిక్కులు చూస్తూ.

"శి. ఎదవ బల్లు"లని తిట్టుకుంది కసిగా. గంటన్నర తరవాత అదే చోట మరో రిక్షావాడు మేలుబండి వచ్చి వెళ్ళిపోయిందని చెప్పాడు నూకాలికి. సింహాద్రి వచ్చిన జాడ మటుకు లేదు.

మేనకోడల్ని వేళా కోళం చేసిన ఎల్లమ్మ కూడా కొడుక్కోసం వీధి చివరిదాకా వెళ్లి చూసి రాకుండా ఉండలేకపోయింది. ఉస్సురనుకుంటూ ఎందుకు రాలేదో ఊహించడానికి ప్రయత్నిస్తూ గుడిసె ప్రవేశించిన వాళ్ళిద్దరికీ ఓర ఒంపుగా ఉన్న తడిక తోసుకుని లోపలికి వెళ్లి సుష్టుగా విందు ఆరగించి వస్తున్న ఓ గ్రామసింహం ఎదురైంది. నూకాలికి గానీ, ఎల్లమ్మకి గానీ ఆ ఊర కుక్కను కొట్టాలనిపించలేదు. తడిగుడ్డలో చుట్టిన సంపెంగపూవులు వాడిపోయి మొహం నేలవేసేయి. నూకాలు కొత్త చీరె నలిగిపోయింది.

మర్నాడు దాని మొహం చూసి, "రాలే దేమిటే?" అంది ఇంటి వాళ్ళమ్మాయి.

"నేదండీ" అంది నూకాలు నిరాషయంగా. ఆ రోజు కూడా మధ్యాహనం ఊరకుక్క విందు కొచ్చింది గుడిసెకు. తన కోసం కాచుకొన్న గంజి దానికి పోసి చూస్తూ కూచుండిపోయింది నూకాలు.

ఆ రాత్రి ఎవరో పిలిచినట్టయి ఉలిక్కిపడి లేచింది. నూకాలు. "ఎవరే?" అంది ఆ పిలుపుకే మేల్కొన్న ఎల్లమ్మ.

"ఎవురది?" అంది నూకాలు అత్తమాట యాత్రికంగా ప్రతిధ్వనిస్తూ.

"నే నేనే" అన్నాడు సింహాద్రి లోపలికొస్తూ.

"వుప్పుడేడ్నుంచి? ఇంత రేత్తిరి?" అంది నూకాలు ప్రమత్తురాలై. అప్పుడు రాత్రి రెండున్నర అయింది.

సింహాద్రి ఎల్లమ్మ మంచం దండె మీద చూచుని బూట్లు విప్పుతూ, "పాసింజర్లో వొచ్చినా. లేటయింది. ఎదవ బండి. నాటుబండి నయం దానికన్నా" అన్నాడు.

"అవ్ తే నిన్న నెందు కొచ్చినావు కావు?" అనడిగింది ఎల్లమ్మ, అంతవరకు ఆనందాతిరేకం చేత మూగవోయిన మనసు మెల్లిగా తేరుకోగా.

"నిన్నే వచ్చినా. అనకాపల్లికాడ మావోడే ఓడు దిగాడు. ఆడితో నన్నూ దింపాడు. 'ఒద్దురా! తరువాత వొస్తా' అంటే యింటేనా?" అన్నాడు తనకు అంతటి ఉదాత్తుడైన స్నేహితుడు దొరికినందుకు కించిత్ గర్వం వెలిబుచ్చుతూ.

మర్నాడు పొద్దున్న పనిలోకి వెళ్ళబోతున్న నూకాల్ని ఆపి "మా సెడ్డ ఆకలేసేస్తుంది. తినడానికిటేనా పెట్టెల్లు. ఏ మజ్జాన్నం వొస్తావో?" అన్నాడు సింహాద్రి.

నూకాలు నిస్సహాయంగా చూసి పొయ్యి వెలిగించింది. నూకాలు గంజి కాచి ఉప్పేసి సింహాద్రి కందిస్తుంటే దాని కళ్ళ నీళ్లు తిరిగేయి.

"నిన్న నువ్వొస్తావని ఏటేటో సేసింది. నువ్ రానేలేదు" అంది ఎల్లమ్మ.

"ఏటిస్తే ఎటుండే, అంతా నీ సేతిలో ఉందిగానీ" అన్నాడు నూకాల్తో మెల్లిగా.

"నీ మొకంలే" అన్న నూకాలు మాటలో తీవ్రతకు సింహాద్రి త్రుళ్ళిపడ్డాడు. వాడిది మిలిటరీ డిసిప్లిన్.

'కమనీయ భూమి భాగములు లేవెపడి యుండుటకు దూది పరుపులేల' అని పోతన్నగారు చెప్పారని వాడికి తెలీదు. కాని వాడి అభిప్రాయం అదే!

***

[k3vv3]

పురాగానం - జి.ఆర్. మహర్షి


అనగనగా ఒక అడవి.

ఆకాశానికి వింజామరలు వీచే వృక్షాలు, గుండెల నిండా పాటలు దాచుకుని పరిగెత్తే సెలయేళ్ళు, హోరుమంటూ నిరంతరం ఎవర్నో పిలిచే జలపాతాలు, రంగుల్లో స్నానం చేసి, రెక్కలతో చిత్రాలు గీసే పక్షులు, గాలి గుసగుసలను చెవొగ్గి విని చలించిపోయే పుష్పాలు అల్లిబిల్లిగా సంచరించే నానా రకాల జంతువులు.

ఆ అడవిలో ఒకానొక వర్షపు రాత్రి.

ఆకాశాన్ని చీల్చిన ఒక మెరుపు అడవినంతా వెలిగించింది. మేఘాలు గుండెలు పగిలేలా ఒక ఉరుమును వురిమాయి. మహా సైన్యంలా చినుకులు దాడి చేస్తున్నాయి. ఎండుటాకులపై పది పగిలిపోతున్నాయి. గాలి బొంగురుగా అరుస్తూ వుంది. అడివంతా వానకు తడుస్తూ వురుములకు జడుస్తూ వుంది. ఈ బీభత్స వాతావరణంలో ఒక చెట్టుకింద ఒక కోతి ప్రసవ వేదన పడుతోంది. గాలికి వణుకుతూ వానలోనూ, కన్నీళ్లలోనూ తడుస్తూ పిచ్చిగా మూలుగుతూ వుంది. సర్వశక్తుల్ని గుండెల్లోకి తెచ్చుకుని గోళ్ళతో చెట్టు మొదళ్ళను గట్టిగా, పిచ్చిగా రక్కుతూ గట్టిగా కేక పెట్టింది. బిడ్డ నేలను తాకింది. కోతి కాసేపు కళ్ళు మూసుకుంది. తెలియని ఆనందం. తెలుస్తున్న బాధ.

వాన కొంచెం తగ్గుతూ ఒక మెరుపును భూమ్మీదకి విసిరింది. ఆ వెలుతురులో తనలోంచి వచ్చిన చిన్ని ప్రాణాన్ని తల్లి చూసుకుంది. తన రక్తపు ముద్దను గట్టిగా హత్తుకుని ఒళ్లంతా నాకింది. పొట్టకు అతికించుకుంది. పసికూన కళ్ళు తెరవకుండానే తల్లిని గట్టిగా పట్టుకుంది. కడుపు నిండా పాలు తాగింది. తల్లీ బిడ్డా ఆదమరిచి నిద్రపోయారు.

తెల్లవారిందని పక్షులు కూస్తూ వుంటే తల్లి కళ్ళు తెరిచింది. పసికూన కూడా కళ్ళు తెరిచి తల్లిని చూసింది. ఇద్దరి కళ్ళు ప్రేమగా కలుసుకున్నాయి.

పసికూన తల్లివైపు చూస్తూ 'నేనెవర్ని. ఎక్కడ నుంచి వచ్చాను?' అడిగింది. తల్లి రవ్వంత ఆశ్చర్యపోయింది. బిడ్డ తొలిసారి మాట్లాడినందుకు ఆనందపడింది.

మనమంతా కోతులం బిడ్డా. నేను నీ అమ్మను' అని బిడ్డను పొట్టకు తగిలించుకుని చెట్టుకొమ్మపైకి ఎక్కసాగింది.

'అమ్మా! ఈ ప్రపంచం ఏటవాలుగా ఎందుకుంది?' మళ్లీ ప్రశ్నించింది బిడ్డ.

బిడ్డ మొహంలోకి అనుమానంగా చూసింది తల్లి. గాలేమైనా సోకిందా అని అనుకుంది. వెంటనే కోతిబాబా దగ్గరకు బయలుదేరింది.

ఆయన చిటారుకొమ్మన కూచుని ప్రపంచంలోని హెచ్చుతగ్గులను పరిశీలిస్తూ ఉన్నాడు. కోతిని చూడగానే బాబా సాదరంగా ఆహ్వానించి 'కొత్త అతిథికి స్వాగతం అంటూ పసికూనని నిమిరాడు.

బిడ్డ వేసిన ప్రశ్నల గురించి తల్లి చెప్పింది.

కూనని చేతిలోకి తీసుకుని ముద్దాడాడు బాబా.

'పుట్టుకతోనే ఇలాంటి ప్రశ్నలు వేస్తున్నాడంటే వీడు గొప్పవాడయ్యే ప్రమాదం లేకపోలేదు' అన్నాడు.

'ప్రశ్నించడం తప్పంటావా స్వామీ' అడిగింది పిల్ల.

బాబా వులిక్కిపడ్డాడు.

'ఈ ప్రపంచంలో నోరు మూసుకుని వుండడమంత శ్రేయస్కరమైంది మరోటి లేదు. అందుకే అందరూ నన్ను పెద్దవాడిగా గౌరవిస్తారు. ఈ ప్రపంచం ఇంతకు మునుపు ఎట్లా వుందో ఇప్పుడూ అట్లే వుంటుంది. నీకు ఏటవాలుగా కనిపించింది. నాకు తలకిందులుగా కనిపిస్తూ వుంటుంది. అదేమిటని నేనెవర్నయినా అడిగానా? ఎందుకు, ఏమిటి అనే ప్రశ్నలు అవివేకం. తర్కం వల్ల నాలుక పదునెక్కుతుందే గాని బుద్ధి వికసించదు. అడవి నిండా కమ్మటి పళ్ళున్నాయి. వెళ్లి తిను. తినడానికి మించిన ఆనందం ఇంకోటి లేదని గ్రహిస్తావు' అని చెప్పి కోతిబాబా ప్రపంచం పరిశీలనలో మునిగిపోయాడు.

పిల్లను తీసుకుని తల్లి వెళ్లిపోయింది.

పెరుగుతున్న కొద్దీ పిల్లకు ప్రశ్నలు ఎక్కువయ్యాయి.

స్నేహితులతో కలిసేది కాదు. ఒంటరిగా కూచునేది. చదువుకోడానికి వెళ్లేది కాదు. చెట్లు, ఆకులు, పళ్ళు, వర్షం, ఎండ, మంచు. అన్నీ దానికి కొత్తగా కనిపించేవి. జీవితంలో ఒక్క సత్యాన్నయినా పరిశోధించి తెలుసుకోవాలని దానికి జిజ్ఞాస.

ఒకరోజు అడవిలోకి ఒక వార్తాపత్రిక గాలికి కొట్టుకొచ్చింది. దాన్ని చంకన పెట్టుకుని బాబా దగ్గరకెళ్లింది కోతిపిల్ల.

'బాబా. నాకోసందేహం' అంది.

'ఒకే వాక్యంలో చెప్పు' అన్నాడు బాబా.

'కోతినుంచి మనిషి పుట్టాడని ఇందులో రాశారు నిజమేనా?' అని అడిగింది.

'ఎవరి జ్ఞానం కొద్దీ వాళ్లు రాసుకుంటూ వుంటారు. అవన్నీ మనం నమ్మాల్సిన పనిలేదు'

'నేను ఈ విషయాన్ని స్వయంగా తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాను'

'అంటే నీ ఉద్ధేశ్యం...'

'మనుషుల వద్దకు వెళ్లాలనుకుంటున్నాను'

'ప్రతిదీ అనుభవం మీదే తెలుసుకోవడం మూర్ఖత్వం. నీకు తెలియదు. మనుషులు చాలా దుర్మార్గులు' హితవచనాలు చెప్పాడు బాబా.

'నన్ను ఆశీర్వదించండి నేను వెళుతున్నాను'

[k3vv3]

'మంచిది. అన్వేషికి తోక అడ్డం పెడితే ఆగుతాడా' జాలిగా చూశాడు బాబా.

కోతి బయలుదేరింది. తల్లి కన్నీళ్లు పెట్టుకుంది.

'నీకోసం కళ్ళలో ప్రాణాలు పెట్టుకుని ఎదురుచూసే తల్లి వుందని మరవద్దు నాయనా' అని బిడ్డను ఆప్యాయంగా కౌగలించుకుని సాగనంపింది.

మనుషుల పొలిమేరల్లోకి అడుగు పెట్టగానే కోతి మెడకు ఉచ్చుపడింది.

ఎదురుగా ఒక మనిషి ప్రత్యక్షమై 'నేను నీ యజమానిని. పిల్లిమొగ్గలు వెయ్యి' అని దుడ్డుకర్రతో నాలుగు దెబ్బలు వేశాడు.

కోతికేమీ అర్ధం కాలేదు. 'అయ్యా. నేను కోతిని కదా. పిల్లిమొగ్గలు ఎలా వేసేది' అని అడిగింది.

'అయితే కోతి మొగ్గలేవెయ్' అని దుడ్డుకర్రతో ఈసారి రెండే కొట్టాడు. ఆ దెబ్బలు తప్పించుకోడానికి కోతి నాలుగుసార్లు పైకి కిందకి ఎగిరింది.

అతను కోతిని తీసుకుని వీధుల్లో మొగ్గలు వేయించి డబ్బులు వసూలు చేసుకుని ఇంటికి బయలుదేరాడు.

ఇంట్లో కోతికి కాస్త తిండి పెట్టాడు. తానూ తిని గుర్రుపెట్టి నిద్రపోయాడు. కోతి తప్పించుకోవాలని చూసింది కాని, దానివల్ల కాలేదు. తెల్లారింది కోతిని వీధిలోకి తీసుకొచ్చాడు. రకరకాల గెంతులేయించాడు. దవడలో డబ్బులు పెట్టుకోవడం నేర్పించాడు. రోజూ బతకడానికి సరిపడా తిండిపెట్టేవాడు. క్రమం తప్పకుండా దుడ్డుకర్రతో నాలుగు దెబ్బలు కొట్టేవాడు.

"ఎందుకయ్యా ఊరికే కొడతావు. మీలాగే నాది కూడా ప్రాణమే కదా. నొప్పి అందరికీ ఒకటే కదా' అని అడిగింది కోతి.

"ఈ ప్రపంచం దుడ్డుకర్రతో తప్ప మరోలా మాట వినదని అనుభవంతో తెలుసుకున్నాను. అయినా నీ మాటలను వింటూ ఉంటే నువ్వు దయకు పాత్రురాలిలా కనిపిస్తున్నావు" అంటూ రెండు దెబ్బలు మాత్రమే వేశాడు.

కొద్ది రోజులు గడిచాయి. కోతి ఎన్ని గంతులేసినా డబ్బులు రాలడం లేదు. బతకడానికి మనుషులే రకరకాల గంతులేస్తుంటే ఇక కోతినెవరు పట్టించుకుంటారు?

యజమానికి నీరసమొచ్చింది. కోతికి తిండి తగ్గించాడు. దెబ్బలు పెంచాడు.

ఒకరోజు ఎన్ని వీధులు తిరిగినా డబ్బులు రాలేదు. యజమాని కాసేపు ఆలోచనలో పడ్డాడు.

"ఇహ లాభం లేదు. జనంతో హాస్యం చచ్చిపోయింది. కాసింత కరుణ రసం ప్రదర్శించక తప్పదు" అన్నాడు. కోతి అనుమానంగా చూసింది.

"చూడు మిత్రమా! ఇది పాపిష్టిలోకం. కళ్ళున్నాయి కాబట్టి దీన్ని చూడక తప్పదు. నేనెలాగూ ఈ బాధని భరిస్తున్నాను. ఈ లోకాన్ని చూడ్డం నీకంత అవసరమంటావా?"
అన్నాడు యజమాని.

కోతి అయోమయంగా చూసింది.

"నా మాట అర్ధం చేసుకో. ఆకలితో చావడం కంటే అంధురాలిగా బతకడంలో తృప్తి వుంది. జనంది జాలి గుండె. గుడ్డికోతిని చూస్తే తెగ ధర్మం చేస్తారు. నీకు కళ్ళు తీసేస్తాను నొప్పిలేకుండా" మోహంలో ఎలాంటి భావం లేకుండా చెప్పాడు యజమాని.

కోతి అసహ్యంగా చూసింది.

"నువ్వసలు మనిషివేనా?"

"మనిషిని కాబట్టే ఇలాంటి ఆలోచన వచ్చింది. నువ్వు జంతువ్వి. నీ బుర్ర ఎప్పుడైనా ఇలా పనిచేసిందా?"

ఈలోగా పెద్ద శబ్దం వినిపించింది. జనమంతా పారిపోతున్నారు. హాహాకారాలు, ఆర్తనాదాలు.

యజమాని భయభ్రాంతుడై "మిత్రమా! ఈ లోకాన్ని చూసే అవకాశాన్ని నీకిస్తున్నాను. సెలవ్" అంటూ పారిపోయాడు.

కోతికి ఎటు పారిపోవాలో అర్ధం కాలేదు.

ఎటు చూసినా పరిగెత్తుతున్న జనం. పారిపోలేని పిల్లలు నలిగిపోతున్నారు. పెట్రోల్ కంపు, మనుషులు కాలుతున్న వాసన. ఆడవాళ్ళు చంటిపిల్లల్ని గుండెలకు హత్తుకుని పిచ్చెక్కినట్టు అరుస్తున్నారు. పడిపోతున్నారు. కాలిపోతున్నారు.

కోతిని నలుగురు వ్యక్తులు చుట్టుముట్టారు.

"ఎవర్నువ్వు? హిందువా? ముస్లిమా?"

కోతి వింతగా చూసింది.

"నేను కోతిని" వణుకుతూ చెప్పింది.

[k3vv3]

"ఎవరైతేనేం?" కర్రలు గాల్లోకి లేచాయి.

తలమీద పడుతున్న దెబ్బని తప్పించుకోడానికి పిల్లిమొగ్గలేసింది.

ఒక కాలిపై బలంగా దెబ్బ పడింది. 'ఫట్' మని ఎముక విరిగిన చప్పుడు.

అడవిలోని తల్లి గుర్తుకొచ్చింది. తరువాత ఏమీ గుర్తులేదు.

***

కోతి కళ్ళు తెరిచింది.

చుట్టూ మందుల వాసన. గాయాల వాసన.

బాధకు తట్టుకోలేక పసిపిల్లలు ఏడుస్తున్నారు. రెండేళ్ళ అమ్మాయి తలకు కట్టుతో 'అమ్మా' అని వెతుక్కుంటూ తిరుగుతూ వుంది.

కోతికి తలంతా పోటుగా ఉంది. ఒక కాలికి కట్టు కట్టి వుంది. భరించరాని నొప్పి.

ఒక నర్స్ వచ్చి "అదృష్టవంతురాలివి బతికావు. కాని..." అంటూ ఆగింది.

కోతి నిర్లిప్తంగా ఆమెవైపు చూసింది.

"జీవితంలో ఇంకెప్పుడూ రెండు కాళ్ళతో నువ్వు నడవలేవు" చెప్పింది నర్సు.

తన కాలుని చూసుకుని కోతి వెక్కి వెక్కి ఏడ్చింది.

కొద్దిరోజులు గడిచాక కోతికి ఒక ఊత కర్ర ఇచ్చి, ఇక వెళ్ళమన్నారు.

"ఎక్కడికి?" అని అడిగింది కోతి.

"నీ ఇష్టమొచ్చిన చోటికి స్వేచ్చగా వెళ్ళొచ్చు"

కోతి పెదాలపై ఒక విషాదమైన నవ్వు కదలాడింది.

ఇంతలో ఒకాయన కోతి దగ్గరకి వచ్చాడు.

"నేనొక సర్కస కంపెనీ యజమానిని. నిన్ను నేను తీసుకువెళుతున్నాను" అంటూ ఊతకర్రతో సహా దాన్ని తీసుకెళ్ళాడు.

"అయ్యా! అక్కడ నేనేం చేయాలి?"

"ప్రజల్ని రంజింపచేయాలి?"

"అయ్యా! దుక్కమొస్తే నేను ఏడవచ్చా?" అడిగింది కోతి.

"శబ్దం రాకుండా ఏడవచ్చు. ఆ మాత్రం స్వేచ్ఛ నీకెప్పుడూ వుంటుంది"

సర్కస్ లో దాన్ని బోన్ లో పెట్టారు.

తనలాగే చాలా జంతువులు అక్కడ ఆడటం చూసింది.

మీరెక్కడి నుంచి వచ్చారని వాటిని అడిగింది.

"ఎక్కడినుంచో ఎందుకొస్తాం. ఇక్కడే పుట్టాం. ఇక్కడే పెరిగాం" అన్నాయవి.

"మీకు ఇక్కడ బాగుందా?"

"ఎందుకు బాగుండదు. రోజూ నాలుగు ముక్కలు మాంసం పెడతారు. ఇంతకీ నువ్వెక్కడ నుంచి వచ్చావు?" అడిగాయి జంతువులు.

"అదో అద్భుత లోకం. చెట్లు, పక్షులు, సెలయేళ్ళు, సూర్యోదయాలు, మీరు కలనైనా ఊహించలేరు" చెదిరిపోయిన స్వప్నాన్ని గుర్తు తెచ్చుకుంది కోతి.

"మరి అక్కడ మాంసమెవరు పెడతారు" అని అడిగాయి జంతువులు.

సర్కస్ లో ఒంటికాలితో కోతి చేసే ఫీట్స్ కు జనం బాగానే చప్పట్లు కొట్టేవారు. ఒక కాలిని ఈడ్చుకుంటూ పరిగెత్తేది, ఫల్టీలు కొట్టేది.

కొద్ది రోజులకే జనానికి మొహం మొత్తింది. చప్పట్లు కొట్టడం మానేశారు. కోతికి తిండి దండగని యజమాని భావించాడు. దానికి ఒక పూట తిండి మాత్రమే దక్కేది.

[k3vv3]

ఒకరోజు వచ్చి కోతిని బోనులోంచి బయటికి తీశాడు.

"ఇప్పుడు గంతులు, మొగ్గలు ఎవరూ చూడటం లేదు. దీనికి వేణువూదడం నేర్పించాలి" అని చెప్పాడు అసిస్టెంట్ తో.

కోతి చేతికి వేణువునిచ్చారు. అది అయోమయంగా చూసింది. కొరడా చెళ్ళుమంది. దానికి ఏడుపొచ్చింది. వేణువులోంచి సంగీతం ప్రవహించింది. అవి తన కన్నీళ్ళని కోతికి
మాత్రమే తెలుసు.

వేణువులోంచి వచ్చే విషాద సంగీతానికి సర్కస్ లో కొత్తకళ వచ్చింది. జీవితం దుర్భరమయ్యే కొద్దీ వేణువులోంచి కొత్త కొత్త పాటలొచ్చేవి. తల్లి పాడే జోలపాట, అడవిపాడే గాలిపాట, జలపాతం పాడే ఏడుపుపాట.

పగిలిపోయిన జీవితాన్ని పాటల్లో వెతుక్కునేది.

సర్కస్ విరామం లేని పని. రాత్రి నిద్రపోతూ ఉండగా వచ్చి లాక్కెళ్ళేవారు.

కొంతకాలం గడిచింది. ఎన్నో ఊళ్ళు మారింది.

సర్కస్ లో కంపెనీ ఒకచోటు నుంచి మరో చోటికి వెళుతూ ఒక అడవిలో విడిది చేసింది.

ఆ అడవి గాలి సోకేసరికి కోతిలో ఎనెన్నో స్మృతులు నిద్రలేచాయి. అది తన మాతృభూమి. ఆ దాని రక్తాన్ని తట్టిలేపింది. గట్టిగా అరవాలనిపించింది, ఏడవాలనిపించింది. సర్వశక్తుల్ని ఒక్కచోటికి చేర్చి కాలికి కట్టిన తాడుని తెంపుకుంది. కుంటుకుంటూనే పరిగెత్తింది. ఒక కాలిని ఈడుస్తూ, ఆయాసపడుతూ, చెమటలు కక్కుతూ, కన్నీళ్లు తుడుచుకుంటూ, గీరుకుపోతున్న ఒంటిని, కారుతున్న రక్తాన్ని లెక్కచేయకుండా పడుతూ, లేస్తూ, దొర్లుతూ అడవి గుండెల్లోకి పరుగులు తీసింది.

తన అడవి, తన మట్టి, తన వాసన అన్నీ ఆప్యాయంగా చుట్టుముడుతున్నాయి. నేలను పదే పదే ముద్దుపెట్టుకుంది. తన తల్లి తిరుగాడిన నేల, మనుషులు లేని నేల.

ఒంటికాలితో ఆపసోపాలు పడుతూ వస్తున్న ఈ అపరిచితుడెవరా అని కోతులన్నీ ఆశ్చర్యంగా చూశాయి. అందరికంటే ముందు తల్లి గుర్తుపట్టింది. దూరం నుంచే బిడ్డను పసిగట్టింది. బిడ్డవాసన తగలగానే తల్లి గుండె చెరువైంది. ఇక ఎన్నటికీ కనిపించదనుకున్న బిడ్డ కనిపించేసరికి కళ్ళు కన్నీళ్ళతో మసకబారాయి. పరిగెత్తుకుంటూ వచ్చి కౌగిలించుకుంది. వంకర తిరిగి వున్న కాలుని చూసి వెక్కి వెక్కి ఏడ్చింది. ఒళ్ళంతా తడిమింది. గాయాలను నాకింది. దుఃఖ నదిలా ఉన్న తల్లిని చూసి బిడ్డ ఆమె హృదయంలో మునకలేసింది.

మాటలు గడ్డకట్టిన విషాదం నుంచి తేరుకుని తల్లి కన్నీళ్ళను కొనగోటితో తుడిచి, ఎవ్వరితోనూ మాట్లాడకుండా నేరుగా బాబా వద్దకెళ్ళింది కోతి.
"బాబా" అని గట్టిగా అరిచింది.

బాబా ఒక్కదుటన చెట్టుదిగి వచ్చి కోతిని కౌగలించుకున్నాడు. అవిటి కాలిని చూసి విషాదంగా నవ్వాడు.

"అనుభవానికి మించిన గురువులేడు" అని గొణుక్కున్నాడు.

"బాబా నేనో సత్యాన్ని కనుగొన్నాను" అంది కోతి.

"దాని మూల్యం కూడా తెలుస్తూనే వుంది" అన్నాడు బాబా ఆప్యాయంగా నిమురుతూ. ఆయన గొంతులో దుఃఖపు జీరకదులుతూ వుంది.

కాసేపటి తరువాత కోతి మెల్లగా గంభీరంగా చెప్పింది. "బాబా! అథమ స్థాయి నుంచి ఉన్నతస్థాయికి వెళ్ళడమే పరిణామక్రమమైతే, ఉన్నతమైన కోతుల నుంచి అథముడైన మానవుడు పుట్టాడనడం అబద్ధం. మనిషి నుంచే కోతి పుట్టడం సత్యం. ప్రపంచంలో సత్యాన్ని తెలుసుకోగోరిన ప్రతి ఒక్కరూ ఎంతో కొంత మూల్యం చెల్లించక తప్పదు. నేను కూడా..." ఒక కన్నీటి బొట్టు జారి దాని అవిటి కాలిపై ఉన్న రోమాల మీద పడి ఇంకిపోయింది.

కోతి తన కాలిని ఈడ్చుకుంటూ నిశ్శబ్దంగా అడవిలోకి వెళ్ళిపోయింది. కాసేపటి తరువాత వేణునాదంతో అడివంతా ప్రతిధ్వనించింది.

భూమ్మీద ఉన్న మనుషులందరినీ ప్రశ్నిస్తున్నట్టుగా ఉందా గానం.

***

[k3vv3]

పుల్లంపేట జరీచీర - శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యరావు
 

యాజులు నెల్లూరి జిల్లా కోర్టులో గుమస్తాగా వుండినప్పటి సంగతి

ఇక నెలా పదిహేను రోజులుందనగా, సంకురాత్రి పండక్కు రాధమ్మని పుట్టింటివారు తీసుకువెళ్ళరని తేలిపోయింది.

అప్పటిదాకా పద్దెనిమిదేళ్ళ పిల్ల. పండుగులనీ, పబ్బాలనీ, అచ్చట్లనీ ముచ్చట్లనీ కిందా మీదా పడిపోతూ ఉండే వయస్సు.

దగ్గిరగా వున్నంత కాలమూ పుట్టింటివారామెకి లాంఛనాలన్నీ బాగానే తీర్చేవారు, కానీ నెల్లూరికీ, పిఠాపురానికీ రానూ పోనూ కూతురికీ అల్లుడికీ కావలసిన రైలు ఖర్చుల మొత్తం తెలిసేటప్పటికి వారికి గుండెలాగిపోయాయి.

ఇది ఆలోచించి చివరికి రాధమ్మ కూడా సరిపెట్టుకుంది.

మొదట మాత్రం తండ్రి రాసిన ఉత్తరం చూసుకుని ఆమె నిర్ఘాంతపడిపోయింది.

ఇది యాజులు గుర్తించాడు. అతని హృదయం దడదడ కొట్టుకుంది; కాని వొక్కక్షణంలో తేరుకుని, ఆమె కళ్ళలోకి జాలిగా చూసి, తన వెచ్చని పెదవులతో తాకి ఆమె ఆమె పెదవులకు చలనం కలిగించుకున్నాడు.

తరువాత 'మడి కట్టుకోండి' అంటూ ఆమె వంటింట్లోకి వెళ్ళిపోయింది.

అతను తాపితా కట్టుకున్నాడు. కుచ్చెళ్లు పోసుకునేటప్పుడు "రెండేళ్ళ కిందట విజయదశమినాడు నీ అత్తవారిచ్చారు నీకిది. ఇంత గొప్పవి కాకపోయినా, ప్రతీ సంవత్సరమూ నువ్వు నీ అత్తవారి బహుమతులు కట్టుకుంటూనే వున్నావు; కాని, పుట్టింటి వారిస్తూనే వున్నారు గదా, లోటు లేదు గదా అనుకుంటున్నావే కాని రాధకి నువ్వొక చీర అయినా కొనిపెట్టావా, పాపం? చిలక వంటి పెళ్ళానికి మొగుడు చూపించవలసిన మురిపం యిదేనా? చివరికి ఒక్కరైకఅయినా కుట్టించావా? నీకిది బాగుందనిపించిందా?" అని యెవరో నిలవతీసి అడిగినట్టనిపించింది.

దాంతో వల్లమాలిన సిగ్గువచ్చి వూదర గొట్టేసింది.

దానిమీది 'ఇప్పుడైనా రాధకొక మంచిచీర కొనియివ్వా' లనుకున్నాడు. 'ఇచ్చి తీరాలి. పండుక్కి కొత్త చీర లేని లోటు కలగనివ్వకూడదు' అని దృఢపరుచుకున్నాడు.

కానీ, డబ్బేదీ?

ఏనెల జీతం ఆనెలకే చాలీచాలనట్టుంది. అక్కడికీ నెల్లూరిలో యింటి అద్దెలు చౌక కనక సరిపోయింది; కాని లేకపోతే యెన్ని చేబదుళ్లు చేస్తూ యెన్ని వొడుదొడుగులు పడవలసివచ్చేదో?

రాధమ్మ కూడా పొదుపయిన మనిషి కనక ఆటసాగుతోంది; కాని కాకపోతే, ఆ చేబదుళ్ళకు సాయం యెన్ని అరుపులు పెరిగిపోయివుండునో?

ఏమయినా చీర కొనితీరాలని శపథం పట్టుకున్నాడు.

ఖర్చులు తగ్గించుకోవడం తప్ప మార్గాంతరం కనబడలేదు. ఆ ఖర్చులలో నేనా సంసారంకోసం రాధమ్మ చేసేవాటిలో తగ్గించడానికి వీలుకనబడదు.

దానిమీద 'నా ఖర్చులు తగ్గించుకుంటా'నని అతను నిశ్చయించుకున్నాడు.

అది మొదలు, అతను నాటకాలకి వెళ్ళడం కట్టిపడేశాడు. పుస్తకాలు కొనడం చాలించుకున్నాడు. కోర్టుకి వెళ్ళేటప్పుడు వచ్చేటప్పుడూ బండెక్కడం తగ్గించుకున్నాడు. మధ్యాహ్నం కోర్టు దగ్గిర ఫలహారం వొక్కటీ కాదు, కాఫీ కూడా మానుకున్నాడు.

పొద్దుటి పూట మాత్రం యింటి దగ్గర కాఫీసేవ మానుకోలేదు. అంచేత రాధమ్మ కిదేమీ తెలవకుండా జరిగిపోయింది.

ఆవేళ పెద్దపండుగ.

మధ్యాహ్నం. రెండు గంటల సమయంలో యాజులు, రాధమ్మ యేం చేస్తోందో చూద్దామని వసారాలోకి వెళ్లి జంట వెదురుకుర్చీలో కూర్చున్నాడు.

ఉన్న చీరల్లో మంచివి నాలుగు పట్టుకువచ్చి 'వీటిలో యేది కట్టుకోను చెప్పండీ' అంటూ రాధమ్మ పక్కని కూచుంది.

'నన్నడగడం యెందుకూ?'

'మంచిచీర కట్టుకోవడం మీకొసమా, నా కోసమా?'

'నా కోసమే అయితే, ఆ చీరలన్నీ మీవాళ్ళిచ్చినవి, వాటిమీద నాకేమీ అధికారం లేదు'

'అదేమిటండీ?'

'ఎకసెక్కం చెయ్యడం లేదు నేను'.

'చె-ప్పండీ పెడర్ధాలు తియ్యకా.'

ఇలా గునుస్తూ ఆమె కుడిచెయ్యి అతని నడుముకి చుట్టేసింది.

దానిమీది, ఆనందమూ, వుద్వేగమూ అతికష్టం మీద అణుచుకుంటూ అతను 'నేను మానెయ్యమన్నది మానేసి కట్టుకోమన్నది కట్టుకుంటావా?' అని గంభీరంగా ప్రశ్నించాడు.

[k3vv3]

'ఆ'

'అయితే అవన్నీ పెట్టిలో పెట్టేసి రా'

ఆమె కేమీ అర్ధం కాలేదు. అయినా, యేదో లేకుండా అతనలా చెప్పడని యెరుగును కనుక, అతనికి అడ్డుమాట చెప్పలేదు కూడా కనిక, వొక్కమాటు గంభీరంగా చూసి అవి యింట్లో పెట్టేసి వచ్చి, మళ్ళీ పక్కని కూచుని 'మరి చెప్పండి' అని అడిగింది.

వెంటనే అతనొక్కమాటు మందహాసం మొలిపించి, అతి తాపీగా లేచి, అతిదర్జాగా వాకిట్లోకి వెళ్ళి, మేజా సొరగులోనుంచి వొక పొట్టం తీసుకువచ్చిఅతిప్రేమతో ఆమెకందించి దగ్గిరగా కూచున్నాడు.

ఆమె చేతులు గబగబలాడిపోయాయి.

విప్పిచూడగా, అల్లనేరేడుపండు ఛాయతో నిగనిగ మెరిసిపోతూ పుల్లంపేట జరీచీర.

'ఇదెలా వచ్చిందండీ?' అని అడుగుతూ ఆమె మడత విప్పింది. వెంటనే మైజారు కొంగున వున్న జరీ నిగనిగ, ఆమె కళ్లలోనూ, చెక్కిళ్ళమీదా, పెదవులమీదా తళుక్కుమంది.

దాంతో అతని మొగం మరీ గంభీరముద్ర వహించింది.

'చెప్పండీ'.

'వెళ్ళి కట్టుకురా'.

'మానేస్తానా యేవిటి చె-ప్పండీ'

'చెప్పనా యేవిటి కట్టుకురా'.

'ఆమె గదిలోకి వెళ్ళి మడత పూర్తిగా విప్పగా యేదో కింద పడింది.

'ఇందిలో పట్టు జాకెట్టు కూడా వుందండీ!

'ఇంకేం తొడుక్కురా'.

యాజులిక్కడ మాట్టాడకుండానే కూచున్నాడు. కాని 'మామిడిపిందె లించక్కున్నాయో! బాబోయ్ పద్దెనిమిది మూళ్ళ పొడుగున్నట్టుంది. మా అమ్మాయిలాంటిది వొక్కటీ పెట్టలేకపోయింది. ఎన్నాళ్ళనుంచో మనసుపడుతున్నా నీరంగుకోసం. పాపం, చెప్పినట్టు తెచ్చిపెట్టారు' అంటూ అక్కడ రాధమ్మ రిమార్కులమీద రిమార్కులు దొర్లించేసింది.

అదివిని తన కష్టం పూర్తిగా ఫలించినందుకతను చాలా సంతోషించాడు.

తరువాత ముసిముసి నవ్వులు నవ్వుకుంటూ వచ్చి వొళ్లోకూచుని ఆమె 'యిదెలా వచ్చింది చెప్పరూ?' అని మళ్ళీ అడిగింది.

'పుల్లంపేటలో వొక దేవాంగి నేశాడు'.

'ఊహూ'.

'అది తెప్పించి నాతా సుదర్శనశెట్టి నెల్లూరి పెద్దబజారులో పెట్టి అమ్మాడు'.

'సరే'

'నేను కొన్నాను'.

'బాగుంది'.

'నువ్వు కట్టుకున్నావు'.

'ఎలా వచ్చిందీ?'

'మళ్ళీ మొదలా?'

'మరి నా ప్రశ్న అలాగే వుండిపోయింది. కదూ!'

'లేదు, బాగా ఆలోచించుకో'.

'పోనీ, యిది చెప్పండి డబ్బెక్కడిదీ?'

'మిదిలిస్తే వచ్చింది.'

'ఎవరూ?'

'నేను.'

'ఎలా మిగిల్చారూ?'

అతను రెప్పవెయ్యకుండా చూశాడు.

'చెప్పరు కాదూ? అయితే నన్ను -'

'ఆగు ఆగు. ఇవాళ పెద్ద పండుగ. అలాంటి మాటలు రాకూడదు.

'అయితే మరి చెప్పండి'.

'యాజులు జరిగిందంతా చెప్పాడు; కానీ, నమ్మలేక, ఆమె 'నిజంగా?' అని చెయ్యి చాపింది.

'అక్షరాలా నిజం. ముమ్మాటికీ నిజం' అంటూ అతనాచేతిలో చెయ్యివేసి, ఆ చెయ్యి గిల్లాడు.

ఆమె మనస్సు గుబగుబలాడిపోయింది. హృదయం నీరయిపోయింది. కళ్ళు చెమ్మగిల్లాయి.

'చూశారా? నా చీరకోసం కారెండలో నడిచివెళ్ళారా?' అక్కడ కడుపు మాడ్చుకుని వుసూరుమంటూ పని చేశారా? చీర లేకపోతే నాకు పండుగ వెళ్ళగనుకున్నారా? నేను రాకాసినా?' అని యిక మాట్టాడలేక చేతులు అతని కంఠానికి పెనవేసి తన శిరస్సు అతని భుజం మీద ఆనికుని దుఃఖించసాగింది.

అది చూసి, మొదట అతను నిర్విణ్ణుడయిపోయాడు; కాని తరువాత ఛా! ఏడుస్తున్నావా? నేను ఏది వద్దనుకున్నానో అదే చేస్తావా? ఇలా చూడూ, అబ్బే! అయితే నాకూ నీకూ మాటల్లేవు. నాకూ నీకూ జతలేదు, అని బెదిరిస్తూ మూతి బిడాయించుకుని ఆమె మొగం పైకెత్తి కొంటెచూపులు చూశాడు.

ఏడ్పల్లా ఆమెకి నవ్వయిపోయింది.

'మరి నాతో యెందుకు చెప్పారు కారూ? నేను మాత్రం కాఫీ మానుకోకపోదునా? దాంతో మీక్కూడా జామారు రాకపోవునా?'

'ఇప్పుడు రాకపోతేనా?'

'ఏదీ, చూపించరూ?'

ఇద్దరూ లేచారు. ఒకర్ని వొకరు పొదిపి పట్టుకుని వాకిట్లో మేజా దగ్గరికి వెళ్ళారు. యాజులు సొరగు లాగి వెంకటగిరి సరిగంచు చాపు పైకి తీశాడు.

అది చూసి, ఆమె సంతోష విహ్వాల అయి మరి తొరగా కట్టేసుకోండి' అంటూ అతని భుజాలు వూపేసింది.

***

[k3vv3]

పొయ్యిలో పిల్లి - తనికెళ్ళ భరణి

తెల్లారకపోతే బావుణ్ణు!

గుమస్తా... తెల్లారగట్ట నాలుగ్గంటల నించీ ఇది నలభయ్యోసారి అనుకోవటం... చచ్చినట్టు తెల్లారుతుందని.,. .,. .,. గూడా అలా గొణుక్కుంటూనే వున్నాడు.

గోడగడియారం నిముషాల కప్పల్ని టక్... టకా మింగేస్తోంది! భళ్ళున తెల్లారింది...

గుమస్తా గుండె ఒక్కక్షణం ఆగి మళ్లీ కొట్టుకోవటం ప్రారంభించింది... వొళ్ళంతా జ్వరం వొచ్చెసినట్టు... వొచ్చేస్తుంది! చిరతపులి... అవును... ఇవాళ ఆఖరి రోజు - ఇవాళ తెల్లారేసరికి మూడు వందలూ వడ్డీతో సహా కట్టక పోతే... చిరతపులి... కర్... కరా... కర్... కరా నమిలి పారేస్తుంది!

దుప్పటి మొహంమీదకి లాక్కుని వొణికి పోతున్నాడు. గుమస్తా పెళ్ళాం లేచింది పెద్ద కడుపుతో... పసుపు కొమ్మని కళ్ళకద్దుకుంది. గబగబా వాకిలి వూడ్చి... పేన్నీళ్ళు చల్లి... స్టౌ వెలిగించి కాఫీ నీళ్ళు పడేసింది...

పక్కన పొయ్యిలో పిల్లి! అది వారం రోజులుగా అక్కడే తిష్ట వేసింది... కుంపటి లేచింది(ఈ విడ గుమస్తాగారి కూతరు) రాత్రంతా తల కింద నలిగిపోయిన ప్రేమ నవలని ఎవరూ చూడకుండా సొరుగులోకి తోసేసి... బొగ్గు ముక్కని బుగ్గనెట్టుకుని పెరట్లోకి వెళ్ళింది.

గ్రాడ్యుయేట్ టోపీ... (గుమస్తాగారి... పుత్రుడు) బొంత కింద కలలు నేస్తున్నాడు... ఉద్యోగం... మొదటి జీతం... మందుపార్టీ... స్కూటర్... వెనక్కాల... అమ్మాయి... అమ్మాయి... మెడ మీద నల్లి కుట్టింది.

కలల పట్టు కుచ్చులన్నీ... అలా... అలా... గాల్లో తేలిపోయాయ్... మళ్ళీ రాత్రి కళ్ళల్లో గానీ తేలవ్!... గుమస్తా మెల్లిగా లేచాడు...

మొహం చెక్కతో చేసినట్టుంది... కళ్ళు గాజుగోళాల్లా వుంటాయ్... కళ్ళ వెనక్కాల గ్యాలన్లకొద్దీ కన్నీరు!... పెదాల మీద నవ్వు తెంపేసుకుని కొన్నేళ్ళయింది... అందుకే ఎప్పుడైనా నవ్వు దామని ప్రయత్నించినా నవ్వురాదు... వచ్చినా అది నవ్వు కాదు! వొచ్చేస్తుంది ఇంకో గంటలో... అవును వొచ్చేస్తుంది చి... ర... త... పు... లి!

"కాఫీ!" అంది... భార్య భారంగా.

గుమస్తాకి "అమృతం" అన్నట్టు వినిపించి చెయ్యిజూపాడు... ఇత్తడి గ్లాసులో... గోధుమరంగు కాఫీ... దాన్నిండా నల్లని పంచదార... పసుప్పచ్చ రేషన్ కారు... రెండు కిలోమీటర్ల పొడుగు క్యూ... తన నెత్తు... కళ్ళు మూసుకో! అంతా అంధకారం... ఎంత బావుందో... ఏమీ తెలీట్లేదు... వెచ్చటి కాఫీ గొంతులోకి పోతోంటే... భలే బావుంది...

గుమస్తా తన్మయత్వంలో వున్నాడు... ఏవీ వినపడటం లేదు... ఏమీ కనపట్టం లేదు.

బాత్ రూమ్ లో బూతుపాట!... పైకి వినపడకుండా గుండెల్లో గట్టిగా పాడేసుకుంటే కళ్ళు మూసుకుని నీళ్ళోస్కుంటోంది కుంపటి... కమ్మటి కలలు... ముద్ధులు... కావలింతలు, సెక్సూ అన్నీ సబ్బునురగతో కలిసి మోరిలోకి పోతున్నాయ్...

ఎంత చక్కటి వొళ్ళు తనది... ఎంత పెద్ద కళ్ళు తనవి... ఎంత మంది చూస్తుంటారు తన్ను... కానీ ఒక్క వెధవా పెళ్ళి చేసుకోడేం... ప్రతీవాడు ముట్టుకుంటాననేవాడేగానీ కట్టుకుంటాననేవాడేడీ!... తన అందం... తన వయసు... అంతా ఇలా కరిగి... కరిగి పోవల్సిందేనా...

గ్రాడ్యుయేట్ టోపీ లేచాడు... ఆవలించి బైటకొచ్చి ఎండలో కూర్చున్నాడు... వేళ్ళని వెచ్చటి ఇసకలో దొనిపి ఆలోచిస్తున్నాడు... వాడి మొహం అచ్చం... నలిగిపోయిన ఎంప్లాయ్ మెంట్ కార్డులాగుంది...

వాడి నవ్వు అచ్చం వెర్రాడి నవ్వులా వుంది!

ఇంటిల్లాలు స్నానంజేసి... పూజ్జేసుకుంటోంది... (వొంట ఎలాగా చెయ్యట్లేదు గనక)...

అక్కడ ఎంతమంది దేవుళ్ళు...

చాలా వెరైటీ దేవుళ్ళు...

దైవంశ గలవాళ్ళ మనుకునేవాళ్ళు...

అందరి మొహాల మీదా... ఎర్రగా కుంకం...

డేంజర్... డేంజర్ ని... సూచిస్తొన్నట్టు...

గుమస్తా గుండెల్లో ముక్కోటి (లేటెస్ట్ స్టాటిస్టిక్స్ ప్రకారం ఎంతమందో వాడికి తెలీదు). దేవతలకీ... శతకోటి నమస్కారాలు పారేస్తున్నాడు -

బాబూ చిరతపులిని రాకుండా చెయ్యండి!

ఎదేవుడూ రెస్పాన్సివ్వలేదు!

ఏదో జంతువొస్తున్న శబ్దం!... గర్... కర్ కర్... అంటో... గుమస్తా గుండె గిలగిలా గిల్ గిలా... కొట్టుకుంటోంది!

వొచ్చేసింది... చీటా... చీటా... వొచ్చేసింది... తనని తినేస్తుంది!... బాబోయ్ రక్షించండి!

గజేంద్ర మోక్షంలో ఏనుక్కన్నా గొప్పగా గట్టిగా... బాధగా కసిగా... అరిచాడు...

అల వైకుంఠ పురంబులో... ఏ మూల సౌధంబో తెలీక ఆ కేక వెతుక్కుంటోంది...

అంతా నిశ్శబ్దం... ఊపిరి పీల్చని మౌనం...

వొచ్చింది!... చిరతపులి కాదు!... పందికొక్కు...

"ఏవయ్యా... ఇంటద్దె కట్టి ఎన్ని రోజులయిందిరా..." (దానికి వ్యాకరణంరాదు)

పందికొక్కు - అరుస్తోంది!

గుమస్తా... నరాల్లో రక్తం స్థంభించింది!

కడుపులో పిండం... గిర... గిరా... తిరుగుతోంది!

కుంపటి జడేసుకుంటోంది...

టోపీ... గడ్డం గోక్కుంటున్నాడు.

[k3vv3]

కడుపుతల్లి - తరుక్కుపోయేలా ఏడుస్తోంది...

పందికొక్కు... అరుస్తొనేవుంది...

"సాయంత్రం లోపల అద్దెకట్తే సరే లేదా (కలుగు) ఖాళీ చెయ్యండి" అని పెంకులు ఎగిరేలా అరిచాడు...

ఇంటికప్పు మీదున్న రెండుపెంకులూ కాలి కింద పడ్డాయ్...

కుంపటికేసి వోరగా... టోపీకేసి కోరగా చూసి -

రయ్! న వెళ్ళిపోయింది పందికొక్కు...

పొయ్యిలో పిల్లి... మూత్తుడుచుకుంది!

గుమస్తా హాపీగా ఫీలయ్యాడు...

అమ్మయ్య!... ఎంత రిలీఫ్... సాయంత్రానిక్కదా... చూద్దాం...

కుంపటికేసి చూశాడు గుమస్తా!

కన్నెగంపలో కుంపటి...

'ఏమిసేతురాలింగా... ఏమిసేతూ...' రేడియో... గోలెడ్తోంది పాపం!...

"అమ్మా కాలేజీకి టైమయ్యిందే" కుంపటి కేక.

"అంతారండి వొడ్డించేస్తాను" (అలవాటు ప్రకారం అనేసి నాలిక్కర్చుకుంది ఇల్లాలు).

"ఏం వొడ్డించనూ... పాపిష్టి దాన్ని... కట్టుకున్న మొగుడికీ కన్న పిల్లలకీ కడుపునిండా ఇంత తిండి కూడా పెట్టుకోలేకపోతున్నాను..." కొంగు అంచులు కన్నీళ్ళు కారుస్తున్నాయి. ఒక్కసారి కలయ జూసింది కొంపని.

అంతా పాడుబడ్డ గుడిలావుంది... గిన్నెలనిండా దుమ్ము. గూట్లో పూజా పునస్కారంలేని దేవుడి విగ్రహంలా ఊరగాయజాడీ!...

పొయ్యిలో మెరుస్తున్న కళ్ళతో పిల్లి!

"సరే నేను కాలేజీ కెళ్తున్నా..." కుంపటి బయల్దేరింది. నిజానికి కుంపటికి ఆకలి వేయట్లేదు... ఎందుకంటే బైటకు రాగానే ఒక్కసారి కళ్ళు మూసుకుంటుంది... కలల్లో పూలపడవల్లో... ప్రియుడి వొళ్ళో...

వెన్నెల తింటో... తేనె తాగుతో... మెల్లిగా వూగుతో వెళ్తుంది కాలేజికి.
(పాపం! జాకెట్టు వెనకాల చిరుగుందనీ దానికి కొన్ని వందల కళ్ళు అతికున్నాయనీ తెలీని పిచ్చిపిల్ల)

గుమస్తాకి దడ కొంచెం తగ్గింది!

అమ్మయ్య... చిరతపులి ఇవాళ రాలేదు...

బహుశా రేపొస్తుందేమో... రేపు గదా...

ఇంకా ఒక్కరోజు టైముంది.

టింగ్... టింగ్... ఫలానా వారి సమయం...

"వొస్తానే ఆఫీసుకి వేళయింది"

వీపుమీద ఫైళ్ళు కట్టుకున్నాడు... ఎర్రటి ఫైళ్ళు... అర్జెంట్ ఫైళ్ళు... ఫైళ్ళ నిండా ఆలస్యం వాసన... ఫైళ్ళ మధ్య ఎంతమందోరిటైరయినగుమస్తాల గుండెలు... గుండు సూదుల్లా తప్పుపట్టి...

మెల్లిగా కదిలాడు గుమస్తా.

ఎదురుగుండా ఖాళీ అరచేత్తో నల్లటోపీ!

"ఏమిట్రా"

"ఏదో లీవ్ వేకెన్సీ వుందిట...

బస్సుకి డబ్బులు..." జేబులోంచి రెండు బిళ్ళలు తీసి నల్లటోపీ చేతిలో పెట్టాడు.
(ఆ డబ్బుతో బస్సెక్కనివ్వరు. ఎం చేతంటే మళ్ళీ ఇప్పుడే రేట్టు పెరిగాయ్)

బైటపడ్డాడు గుమస్తా.

ఒక నరకంలోంచి మరో నరకానికి ప్రయాణం - పగిలిన కళ్ళద్దాలలోంచి పరిగెత్తుతున్న ప్రపంచాన్ని పరీక్షిస్తున్నాడు... ఏం హడావిడీ!... కొంపలు మునిగిపొతున్నట్టు, తగలబడిపోతున్నట్టు... పదండీ తోసుకుపదండి ముందుకు... దాంపో... దాంపో... పై... పైకి రేకు ఏనుగుల్లాంటి బస్సులనిండా వెలగపళ్ళ తలకాయల్తో జనం... గవిడి గేదెల్లాంటి మోటారుసైకిళ్ళు... జన ప్రవాహం... ఎలా పుట్టుకొస్తున్నారబ్బా... ఇంతమంది జనం!... దరిద్రులకి పిల్లలెక్కువ గావాల్నునాకు మల్లే... కడుపునిండా తిండెల్లాగా తినలేక పోతున్నాం... కనీసం కరువు దీరా పిల్లల్నేనా కందాం...

స్టాఫ్... కుటుంబ నియంత్రణ బోర్డు.

మంత్రిగారి సందేశం... మినిష్టర్లు కనొచ్చు... ఎందుకంటే మళ్లీ సంతానం లేకపోతే ఆ సీటు వేరేవాడు కొట్టేస్తే... అమ్మో!... మంత్రులారా అంతా ఏకంగా కనుడు... నడుస్తున్నాడు గుమస్తా...

కడుపులో సెగలు... ఎలకలు...

ఇంట్లో... పొయ్యిలో... పిల్లి

ఆహా! ఏం పరిమళం... మలయాళీ హోటల్లోంచి మలబారీ ఊదొత్తుల పరిమళం కలిసిన మలయాళీ పాట... ఆహా! ఏం పరిమళిస్తోంది పాట... కాఫీ తాగుతేనో... నో... డబ్బు వేస్ట్... (లేవుగా) ఛలో... టైమవుతోంది... పరిగెత్తరా... బాబూ...

మణి అయ్యర్ కిళ్లీ బడ్డీలో వేలాడదీయబడ్డ 'ఆనంద వికటన్' పుస్తకాల వెనక్కాల అడ్డబొట్టుతో అడ్డపంచెతో 'వణక్కం సామీ' అంటోన్న మణి అయ్యర్ మనవడు... ఏమి భాషాభిమానమో వాళ్ళకి...

ఒక్క చవక రకం సిగరెట్ కొనుక్కున్నాడు గుమస్తా అంటించుకోడానికి అటూ ఇటూ చూస్తే... నోట కప్ప కరుచుకుని స్తంభానికి తలకిందులుగా వేలాడుతున్న పాములాంటి కొబ్బరితాడు - సిగరెట్ తల తగలడింది!...

ఇంకాఉంది...

[k3vv3]

గఫ్...! గఫ్!... ఖగపతి అమృతము తేగా... బుగ భుగభుగమని పొంగి. ఆహా! సిగరెట్ కాల్చటంలోని మజా ఇన్నాళ్ళకి బోధ పడిందోయ్ గిరీశం... ఊ... టైమ్ అవుతోంది!...

"వెధవది అయిన లేటు ఎల్లాగా అయ్యింది... కనీసం సిగరెట్టన్నా తృప్తిగా కాల్చుకుని పోతేనేం!"

ఓహ్! రంగు రంగుల అమ్మాయిలు... నెమళ్ళంటి అమ్మాయిలు... కుందేళ్ళంటి అమ్మాయిలు... జింకలంటి అమ్మాయిలు... వారి వెనక్కాల... నక్కలు... కుక్కలు... తోడేళ్ళు... ఛ ఛ దొంగవెధవలు... వెకిలిచూపులూ వీళ్ళూనూ... కానీ అమ్మాయి ఎంత ముద్దొస్తోంది!... తప్పు... తప్పు... ఈ వయస్సులో నా కూతుర్ని ఎవడైనా ఇల్లా చూస్తే... ఆహా!... వాడు చూసినా... నా కూతురు చూస్తుంది...

అదేం పద్యం? త్రిపురాంతక దేవుడి దేనా!

చూసిన చూడ డుత్తముడు
చూసిన చూచును మధ్యముండు
తా చూసిన చూడకున్నను చూచు కనిష్టుడు.

బ్యూటిఫుల్... ప్రాంచ ద్భూషణ బాహూమూల రుచితో... ఏం రుచి ఈ తెలుగు పద్యాల్లో... పద్యంతో కలిపి పొగ పీలుస్తూ క్షణికానందాన్ని అనుభవిస్తున్నాడు గుమస్తా...

అదిగో! దూరంగా... ఇరానీ హోటల్ లో... టీకప్పు వెనక్కాల చూపుల్ని గుమస్తాకేసి గురిచూపి చిరతపులి!... మూతి ముడుచుకుంది!...

ఒళ్ళు విరుచుకుంది... మె...ల్లి... గా

అడుగులో అడుగు...

ఠపా!... పెట్టేసింది గుమస్తాని...

గిజగిజ... గిలగిల...

సిగరెట్టుపొగ ఊపిరితిత్తుల్లో గడ్డ కట్టేసింది...

కళ్ళనిండా నెత్తురుతో కూడిన భయం చిమ్మింది.

నాలిక తెగిపోయి జారిపోయి ఎక్కడో కడుపులోయలో ఎక్కడో పడిపోయింది...

చిరతపులి కళ్ళు దివిటీల్లా వెలుగుతున్నాయ్!

గుమస్తా జుట్టు... చిరత పులినోట్లో.

"ఇంటికొస్తే ఇంట్లో వుండవ్... ఆఫీసుకొస్తే ఆఫీసులో వుండవ్... నాకే ఢోకా ఇద్దామనుకున్నావ్...

తే... డబ్బుతే! మాట్లాడవేమిటి?"

కొడవలి లాంటి కొశ్చన్ మార్కు!

గుమస్తా పొట్టలో నాలిక మెల్లిగా పాక్కుంటూ వొచ్చి నోట్లో ఆగింది...

"సాయంత్రం... ఇస్తా"

"ఓసారి పొద్దున్నంటావ్... ఓసారి సాయంత్రం అంటావ్ తమాషాగావుందా?"

"ఒట్టు సాయంత్రం తప్పకుండా..." గుమస్తా చేతులు చిరతపులి కాళ్ళకింద!

సాయంత్రానికి నీ పెళ్ళాంవి... అయినాసరే నా డబ్బు నాకివ్వాలి..."

ఎంతమాట... ఎంతమాటన్నాడు...

తన రక్తం పొంగదే?... తనలో అస్సలు రియాక్షన్ లేదే...

కోపంకూడాలేదు... ఒక్కటే వుంది. నరనరాల్లో

కన్నీళ్ళు... ఠాప్... ఏడుపు...

అర్ధమయిందా?

తలూపాడు ఎద్దులాగ గుమస్తా!

ఒక్కసారి గట్టిగా అరచి దర్జాగా... పొదల్లోకి వెళ్ళిపోయింది చిరుతపులి.

ఒక చిన్న నిట్టూర్పు... కొంచెం మనశ్శాంతి... అప్పులాడికీ అప్పులాడికీ మధ్య...

ఆఫీసుకి పరుగెత్తాడు గుమస్తా!

అయిదు నిమిషాలు తక్కువ పన్నెండయింది... ఆఫీస్! మిగతాస్టాఫంతా కాంటీన్ లో పేకాడుకుంటున్నారు.

రిజిస్టర్!... లోపలికెళ్ళిపోయింది...

మడుగు మధ్య పెద్ద టేబుల్ మీద మొసలి నోట్లో పైపుతో...

"ఏవిటంతలేటు?" పళ్ళ మధ్య నిరుక్కున్న పచ్చి మాంసంముక్కల్ని టూత్ పిక్ తో షోగ్గా తీసుకుంటూ అడిగింది మొసలి.

పరమ పాత కథ చెప్పాడు గుమస్తా.

మొసలి పెద్దగా ఆవలించి... కొన్ని బూతులు తిట్టి కొత్త ఫైళ్ళకట్ట అందించి... "గెటౌట్" అంది... నిద్రకుపక్రమిస్తూ...

గుమస్తా తన సీటు దగ్గరికొచ్చాడు.

గబగబా బుర్ర పగలగొట్టుకున్నాడు... మెదడు తీసి ఫైళ్ళ నిండా పూయడం ప్రారంభించాడు. ఏదీ తోచట్లేదు... ఎలాగ - సాయంత్రానికి డబ్బెలాగ... సాయంత్రం అవ్వకపోతే బావుణ్ణు... సాయంత్రం అవ్వకపోతే బావుణ్ణు...

సాయంత్రం అయింది!

[k3vv3]

గబగబా బైటపడ్డాడు. రెండ్రూపాయలప్పుచేశాడు.

"ఎలకల మందెంత?"

"ఇంత!"

"ఇవ్వండి"

జాగర్తగా... అమృతాన్ని కొన్నట్టు... జేబులో పెట్టుకున్నాడు. ఇంటికొచ్చాడు.

"ఏమే! కాఫీ కలుపు"

"పంచదార లేదు"

"పక్కింటివాళ్ళ దగ్గిర బదులుచేస్తే"

"ఇప్పటికే వాళ్ళకి బోల్డు ఇవ్వాలి"

"రేపిచ్చేద్దాం"

"రేపా? ఏం బోనసొస్తోందా"

"రేపట్నుంచి మన పొజిషనే మారిపోతుంది"

"ఆ... ఆనందం... అప్పు... ఆనందం... కాఫీ

ఇదిగో ఆచేత్తోటే బియ్యంగూడా అడుగు"

సాయంత్రం అయిపోయింది...

చిరతపులి రాలేదు!

రాదా!... రాత్రొస్తుందేమో... రాదేమో రాదేమో ఇంక...

ఎలకల మందుని అన్నంలో కలిపేసాడు గుమస్తా.

అంతే... అంటే అందరూ... కడుపునిండా తిన్నారు -

అంతా పడుకున్నారు.

గుమస్తాకి నిద్రపట్టట్లేదు... ఎందుకు వెధవ బతుకు...

కానీ అదేదో తనొక్కడే తింటే బాగుండేది.

కట్టుకున్న పెళ్ళానికి... కన్నబిడ్డలకి... విషం పెట్టాడు తను... ఛీ... ఛీ...

ఎక్కడ పుట్టానో ఎక్కడ పెరిగానో... ఇలా ఇక్కడ అప్పులమధ్య విషం మింగి... అసలు తను పెళ్ళెందుకు చేసుకున్నట్టు... పోనీ పెళ్ళి పర్లేదు... పిల్లలెందుకూ...

పెళ్ళాన్ని చూస్తే జాలేస్తోంది... రేపు తీసుకురాబోయే బోనస్ కోసం అప్పుడే కలల్లో ఏవేం కొనాలో లిస్టు రాస్తోంది.

తన కూతురు పెళ్ళి ఇంక భయం లేదు...

కొడుక్కి ఉద్యోగం నో ప్రాబ్లమ్...

వొణుకు... వొణుకు... దడ... భయం...

కళ్లవెంట నీళ్లు... నరాలు మెలికలు తిరిగిపోతున్నాయ్... బుర్ర పేలిపోతోంది.

వొళ్ళు చల్లబడిపోతోంది... ఊపిరి ఆడట్లేదు... గుండె మెల్లగా కొట్టుకోడం... ఆ శబ్దం వినిపించటంలేదు... గుమస్తా... నిద్ర... పోయాడు. పొయ్యిలో పిల్లి!!

***

తెల్లారింది...

తలుపు శబ్దం!... తలుపవతల... తలుపవతల...

గుమస్తా లేచాడు...

చిరతపులి!

"నాన్నా పొయ్యిలో పిల్లి(మాత్రం) చచ్చింది!"

...

శ్మశాన ప్రపంచంలో ఈ శవాలు మహా మామూలుగా నడుస్తూనేవున్నాయి - కొత్తపిల్లి పాత పొయ్యిల మళ్ళీ ఆవలిస్తూనే పడుకుని ఉంది...

- - - - -

[k3vv3]

మరణలేఖలు - పూడూరి రాజిరెడ్డి
 

వెంకట్రావుతో మాట్లాడటం సరదాగా ఉంటుంది. వ్యంగ్యమెక్కువ. తరచి చూస్తే అందులో నిజమే కనబడుతుంది. అప్పుడప్పుడు శ్రీనివాసులు వాడిమీద నా అభిప్రాయం మార్చుకోలేదు. మనకు నచ్చిన వాళ్ళని గురించిన చెడుని మనసు అంత త్వరగా ఒప్పుకోదు.

ఒక మనిషిని గురించిన అన్ని కోణాలను మనం పరిశీలించం. చూసిన కోణాల్ని అప్పుడు ఎదుర్కొన్న అనుభవాన్నిబట్టి, అవతలి వారిమీద ఓ అభిప్రాయం ఏర్పరచుకుంటాం. అంతేగాని, వారిని క్షుణ్ణంగా విశ్లేషించి, 'వీడు మంచి', వీడు చెడు' అని నిర్ధారించలేం. అంత అవసరంగానీ, అవకాశంగానీ మనకుండవు. మళ్ళీ ఏది మంచి, ఏది చెడు? అనే దానికి ప్రతి ఒక్కరికీ తమదైన అభిప్రాయాలుంటాయి. ఇలాంటి విషయాలన్నీ నాకు వెంకట్రావే చెబుతుండేవాడు. కొత్త విషయాలేమైనా ఉంటే, నేను శ్రీనివాసుల్ని అడిగేవాణ్ని కాదు. నాకు వీడికంటే వెంకట్రావుతోనే చనువెక్కువ. పైగా వాడైతే నేను కన్వెన్స్ అయ్యేట్లుగా చెప్పేవాడు. కాని వెంకట్రావు గురించి చెడ్డగా మాట్లాడుతున్నారంటే, శత్రువులు పెరుగుతున్నారన్నమాట.

చిన్నప్పటినుంచీ వాడు 'నేను పెద్దవాన్నవ్వాల'ని తెగ కలలు కనేవాడు. "ఏరా, మరి అయ్యావా?" అంటే, "ఆరడుగులయ్యాను. ఇంత కంటే పెద్దగా ఎవరుంటారు?" అని నవ్వేవాడు.

నిజమేనేమో! రూపురేఖలను బట్టి కూడా గౌరవాలు దక్కుతుంటాయి కొన్నిసార్లు. అందులోనూ ఎత్తు వల్ల మరో ఎత్తు పెరుగుతాయి. నేనూ, వెంకట్రావు ఎక్కడికైనా వెళ్ళినప్పుడు, ఏ చిన్న అవసరానికైనా అక్కడున్న చిన్నపిల్లాడ్ని పిలిస్తే వాడైతే చక్కా వచ్చేస్తాడు. నేను పిలిస్తే మాత్రం, ఎందుకు రావాలన్నట్టు ముఖం పెడతారు. అందుకే అంత త్వరగా నేను ఎవరినీ పిలవను. పైగా చిన్నపిల్లలైనా మనం శాసించి పని చెప్పకూడదు అనే థియరీ ఒకటి ప్రతిపాదించుకున్నా.

ఎలాగూ రూపురేఖల ప్రసక్తి వచ్చింది. కాబట్టి ఓ విషయం గుర్తుచేస్తాను. "ఫలానా భావకవిత రాసింది ఓ అనాకారి అని తెలిస్తే మనసు విలవిల్లాడుతుంది. మనకు నచ్చిన సినిమాను అందంగా చూపించిన దర్శకుడు, నల్లగా కాకిముక్కులా ఉన్నాడంటే ఓ అందమైన ఊహ చెల్లాచెదురవుతుంది. అలాగే గాయనీమణులు కూడా. వీళ్ళంతా అలా చేయలేరని కాదు... ఎందుకో అలా అనిపిస్తుంటుంది" అనేవాడు వెంకట్రావు.

శ్రీనివాసులు, వెంకట్రావ్, నేను ఓ స్టేజిలో తారసపడ్డ క్లాస్ మేట్స్ మి. తర్వాత్తర్వాత కొలీగ్స్ మి కూడా. శ్రీను కొంచెం ముభావి. వెంకట్ చలాకీ, నేను మధ్యస్తం. మా ముగ్గురికీ ప్రతిసారీ వెంకటే నాయకుడు. అది సినిమా, మందుపార్టీ, ఏదైనా ఊరికి టూర్... ఇంకే విషయమైనా సరే.

మాది ఎంత మంచి స్నేహమైనా, వెంకట్రావ్ కి ట్రాన్స్ ఫర్ వచ్చి, వేరే ఊరెళ్ళాక మా మధ్య కమ్యూనికేషన్ గ్యాప్ ఏర్పడింది. పెళ్లి, సంసారాలు కూడా కొంత వరకు కారణాలు కావొచ్చు. లేదూ ఎవరి సర్కిల్స్ లో వాళ్లు కొత్త స్నేహాలను ఏర్పరచుకోవడం కావొచ్చు. అలాగని నేను వాడిని మరిచిపోయానని కాదు. ఏ చల్లని సాయంత్రమో గుర్తొచ్చేవాడు. ఎప్పుడైనా అన్నం తింటున్నప్పుడు సరం పడితే, "నన్ను వెంకట్రావే తలుచుకుంటున్నాడేమో" అనుకున్న రోజులూ లేకపోలేదు.

ఆరోజు ఆఫీసుకని బయల్దేరుతున్నాను. శ్రీను ఫోన్ చేశాడు. "మన వెంకట్రావు ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడటరా" అని. నా నోటమాట ఆగిపోయింది. గుండె కొట్టుకోవడం కూడా ఆగిందో, వేగం పెరిగిందో చెప్పడం కష్టం. ఈ వార్తని నమ్మకూడదనుకున్నా, వాడి ఊరెళ్ళి, శవాన్ని చూశాక తప్పేదేముంది?

ఆజానుబాహుడైన వెంకట్రావు, ఆనందం పంచి పెట్టడానికే పుట్టిన వెంకట్రావు చనిపోవడమా? అదీ ఆత్మహత్యా?

కారణం ఏమై ఉంటుంది? వాడికి చనిపోయేంత సమస్యలు ఏమున్నాయని?

నా మూర్ఖత్వానికి నన్ను నేనే తిట్టుకున్నా. ఏ సమస్యకైనా చావు పర్మిట్ ఉందా? అంటే ఏ కోణంలో చూసినా వాడు చావాల్సింది కాదు. కాని బతికిలేడు. వాడి మీద కోపమొచ్చింది.

శ్రీను బైక్ మీదే వెంకట్ ఊరెల్లాం. నాకు పెళ్లిళ్లకు హాజరవడమే ఇష్టముండదు. అలాంటిది చావు అయితే ఇంకా కష్టం. ఓదార్చడం నాకు చేతకాని పని అసలు ఆ వాతావరణంలో ఎలా రియాక్టవ్వాలో అర్ధం కాదు. తెలిసినవారు కనబడితే చిన్నగా నవ్వాలా? కూడదా?

పంచనామా అయ్యాక ఏ సాయంత్రమో శవం వచ్చింది. ప్రతీ పనిని అందంగా చేయాలనుకునేవాడు ఉరివేసుకుని వికృతంగా ఎందుకు చనిపోయినట్టు? తనని తాను ద్వేషించుకున్నాడా? తనని ద్వేషించేవాళ్ల మీద కసి తీర్చుకున్నాడా?

మనిషి స్వేచ్ఛ గురించి మాట్లాడిన వాడు దేన్నుంచి విముక్తం అయినట్టు?

ఓ భావ ప్రవాహం ఆగిపోయినట్టేనా?

పాడె ఓ వైపును శ్రీను ఎత్తుకున్నాడు. నేను పక్కనే నడిచాను వెనక ఏడుపులు వినబడుతూనే ఉన్నాయి.

శవ దహనం జరుగుతున్నప్పుడు కూడా నాకు దుఃఖం రాలేదు. కానీ భూమ్మీద ఉండే ఏకైక వెంకట్రావు ఇకనుంచీ ఉండడు అన్న వాస్తవం కలవరపెట్టింది. వాడితో ఏర్పడిన శూన్యానికి ఏమైనా ప్రాధాన్యం ఉంటుందా?

చావుకెళ్ళి నిద్ర చేయకూడదంటారు కాబట్టి, ఆ రాత్రికే తిరిగి వచ్చేశాం.

***

[k3vv3]

మూడ్రోజుల తర్వాత - "ఏదో ఉత్తరం వచ్చింది చూడ"మని మా ఆవిడ నా చేతిలో ఓ కవరు పెట్టింది.

పసుపురంగు కవరు. పైన అక్షరాలు వెంకట్రావువే. 'మ' - 'య' లకు వాడికి తేడా తెలీదు.

ఆతృతగా చించాను. నాలుగు కాగితాలు విడివిడిగా మడిచి ఉన్నాయి. 1, 2, 3, 4 అని అంకెలు వేసి వున్నాయి. సంభోధనలు, క్షేమ సమాచారాలు ఏమీ లేవు. దేనికదే ప్రత్యేక ఉత్తరం. అవి డైరీగా రాసుకున్న పేజీలో, కథల తాలూకు ప్రారంభాలో అర్ధం కాలేదు. వాడికి డైరీ రాసుకునే అలవాటుంది. కథలు రాస్తాడని తెలీదు. కాకపోతే కాలేజీ మ్యాగజెన్ కి కవితలు రాసేవాడని మాత్రం గుర్తుంది.

మొదటి లేఖ:
నా శరీరంలోని అవయవాలన్నింటిలోకి నా ముక్కంటే నాకు భలే ఇష్టం. అది ఎందుకో మరి అంతగా నచ్చుతుంది. మిగతా దేనినీ ప్రశంసించకుండా ముక్కునే పొగిడానంటే, చెప్పిందానిలో కొంతయినా నిజాయితీ ఉందని నమ్మొచ్చు. నాకు నందితిమ్మన ముక్కు పురాణం తెలియదు. ఆయన వర్ణించిన ముక్కు ఎంత అందంగా ఉందో తెలియడానికి. అయితే ఎవరికి ఏది, ఎందుకు నచ్చుతుందో చెప్పడం కొంచెం కష్టమే. ఒకరికి అద్భుతంగా తోచింది, మరొకరి దగ్గర తేలిపోవచ్చు. అందుకే అందాన్ని కొలవడానికి స్టాండర్డ్స్ ఏమైనా ఉన్నాయా? అని అప్పుడప్పుడు ఆలోచించేవాడిని. ఈ ప్రశ్న ఉదయించడానికి కారణం లేకపోలేదు. నాకు నచ్చిన హీరోయిన్ మా మిత్రబృందంలో ఎవరికీ నచ్చేది కాదు. ఆఖరికి మురళికి కూడా. అందుకే నా కళ్ళని సరిచేసుకోవాలా? అనే అనుమానం తలెత్తింది. అది క్షణకాలమే. ఎవరికీ నచ్చనిదైతే ఆమె తాలూకు ఊహలని పంచుకోలేరనే సంతృప్తి మిగిలింది.

కాని ఎవరు అందగత్తెలనే విషయం మాత్రం తేలలేదు. అందుకే ప్రమాణాల గురించి ఆలోచించాల్సి వచ్చింది.

అయితే, నేననుకునే స్టాండర్డ్స్, అందాలపోటీల్లో శరీరాల కొలతలలాంటివి కావు. "బాహ్య సౌందర్యం కంటే అంతః సౌందర్యం గొప్పది" అని వాళ్ళందరూ స్విమ్ సూట్స్ ధరించి చెప్పినప్పుడు, 'ఆహా', 'అలాగా' అనిపించడం మనకు అనుభవమే. కాబట్టి శరీరాన్ని ఎలా అంచనావేయాలో నాకు ఓపట్టాన అర్ధం కాలేదు. అప్పుడప్పుడు కొందరు ఆడవాళ్ళని చూస్తే, నాకు ఓ అనుమానం కలుగుతుంది. వీళ్లకు అసలు పిల్లలు ఎలా పుట్టారా అని. ముఖానికి, పిల్లలకు ఏమిటి సంబంధం అంటావా? ఇక నేను మాట్లాడను.

నాకు తెలిసిన, నేను చూసిన అమ్మాయిల్లో చాలా మంది బాగున్నారనే అనిపిస్తుంది. తరచి చూస్తే వీరిలో ఏముంది? అనిపిస్తుంది. మరి ఇంకా ఏముండాలి అనేదానికి నాకే స్పష్టంగా తెలియదు. చెబితే గొప్పనుకుంటారు. నన్ను చాలామంది అమ్మాయిలు ఆలోచింపజేశారు గానీ చలింపజేసిన వాళ్లు లేరు. అంటే ఎవరిమీదా ఆశపడలేదని కాదు. పడ్డవాళ్ళు అలా ఎప్పుడో అకస్మాత్తుగా తళుక్కున మెరిసి మాయమైపోయారు. మళ్లీ కనబడే అవకాశం లేదు. అలా ఒక్కసారి కనబడ్డమే నాకు నచ్చటానికి కారణమైందో నాకు తెలియదు.

చూస్తే కళ్ళనిబట్టి అందమంటారు. కొందరు. అవతలివారు అందంగా లేకపోయినా, మన కళ్ళు మనకు అందంగా కనిపింపజేయాలని వారి ఉద్దేశం? ఏమో! నేను అందం గురించి, నాక్కాబోయే భార్య తాలూకు ప్రమాణాల గురించి ఓ అవగాహనకు రాకముందే నాకు పెళ్లయిపోయింది.

***

ఉత్తరం పూర్తయ్యాక వాడి ముక్కు గురించి ఆలోచించాను. నిజమే! వాడు రాశాక అలాగే అనిపిస్తోంది. ఒక ముక్కేంటి? మనిషే అందం. అయినా వాడు ఇందులో ఏం చెప్పదల్చుకున్నాడు? తన భార్య అందగత్తె కాదనా? ఆ మాటకొస్తే అంతః సౌందర్యానికే వాడు మొగ్గు చూపినట్లు అస్పష్టంగానైనా అర్ధమవుతోంది కదా!

అసలు వాడి భార్య ఎలావుందో నేను చూడలేదు. ఎంత స్నేహితులమైనా ఒకరి పెళ్ళికి ఒకరం వెళ్లలేదు. అప్పటికారణాలు వేరు. నేను పిలవలేదని వాడు పిలవలేదో! లేకపోతే ఇంకా ఏమిటో? వాడి అంత్యక్రియలకు వెళ్ళినప్పుడు కూడా ఆమెను సరిగా చూడలేకపోయాను. ఒకవేళ నాకు అందగత్తె అనిపించినా, వాడు అలా భావించాలని ఏమీ లేదు.

రెండో లేఖ :
"తెలియక చేసే తప్పు ఈ భూమ్మీద పుట్టడం తెలిసిచేసే తప్పు పెళ్లి చేసుకోవడం"

ఇలా అని ఏ మహానుభావుడైనా ఇంతకు ముందు అన్నాడో లేదో నాకు తెలియదు గానీ ఇప్పుడు నేనంటున్నా. మొదటి వాక్యాన్ని వదిలేస్తే, రెండవదాన్ని నా భార్య వారం పదిరోజులకోసారి రుజువు చేస్తూంటుంది. అయితే ఈ రెండోదానిమీదే మొదటిదీ ఆధారపడుందని చాలాసార్లు చెప్పకతప్పదు.

ఇంతకీ నా భార్య నన్నెలా రాచి రంపాన పెడుతుందంటావా చెప్పను. చెబితే, ఈ మాత్రం దానికేనా? నేనైతే ఎలా వెళ్లదీసుకొస్తున్నానో అని మీ స్వగతం మొదలుపెడతారు. లేదంటే ఏవో సలహాలిస్తామంటారు.

***

నిజమే, వాడేగనక సమస్య ఇదనీ, నాకు ఉత్తరం రాస్తే, నేను కూడా నా మ్యాజిక్ బాక్స్ లోంచి ఓ సలహా పారేసేవాడ్నేమో. అయినా సంసారమన్నాక అభిప్రాయబేధాలు లేకుండా ఎలా ఉంటాయి? అయితే మొన్న తిరిగి వస్తున్నప్పుడు శ్రీనివాసులు కొన్ని విషయాలు చెప్పాడు. అసలు వాళ్ళ సంసారం నిలబడటమే కష్టం అనుకున్నారట. భార్యని వాడు ఆరునెలలపాటు కాపురానికే తెచ్చుకోలేదట వీళ్ల ఇంట్లో వాళ్లు, వాళ్ల తరపు పెద్దలు... చిన్న పంచాయితీలాగా జరిగాక... 'ఆరడుగుల ఆకారం ఉంటే ఏం లాభం? ఏలుకోవడం తెలియదు' అని విమర్శలు ఎదుర్కొన్నాక... ఆమెను కాపురానికి తెచ్చుకున్నాడట.

"పాప పుట్టకపోయినా బాగుండేదేమో" అన్నాడు శ్రీను.

"ఏం?"

"ఎంతైనా ఆమెకు కష్టమేగదా"

నిజమే. కాని వాడికి ఏం కష్టం వచ్చిందో!

మూడోలేఖ:
ఆడడానికి ఆర్ధికస్వేచ్ఛ ఎప్పుడైతే మొదలవుతుందో, అప్పుడు క్రమంగా వివాహాలు బలహీనమవుతాయి. అంతకుముందు సర్దుకుపోవాలి అనే ధోరణి కాస్తా, 'నేనే ఎందుకు?'గా మారుతుంది.

వివాహాలు బలహీనమయ్యాయంటే, విడాకులు పెరిగిపోతాయి. అప్పుడు సింగిల్ మదర్, సింగిల్ ఫాదర్ కుటుంబాలు వచ్చేసి, పిల్లలు ప్రేమరాహిత్యపు బారిన పడతారు.

'అప్పుడు' మళ్లీ ఆడవాళ్లు సంపాదించడంలో కంటే, కుటుంబమే శ్రేష్టమని నమ్ముతారు. మగవాడికి కూడా అలాగే అనిపిస్తుంది. కాని అతడికి పనిచేయడం తప్ప మార్గం లేదు. ఇదంతా ఓ చక్రభ్రమణం.

బాధాకరమైన అంశం ఏమిటంటే, ఈ సైకిల్ పూర్తయ్యేసరికి కొన్ని విలవిల్లాడిపోతాయి. ఈ చక్రం పూర్తయ్యాకైనా ఆనందపడదామా అంటే, ఊహూ అలా లేదు. అది తాత్కాలికం. ఎందుకంటే, అప్పటి ప్రతినిధులు మరో భ్రమణానికి ఉవ్విళ్ళూరుతుంటారు కాబట్టి. మరి దేన్ని ఆపగలను? దేన్నీ ఆపలేను.

***

[k3vv3]

'ఆడది' అనడంలోనే పురుషాహం ధ్వనిస్తోంది. ఒకప్పుడు ఆడ - మగ సమానమని వాదించింది వీడేనా!

వాడి భార్య ఉద్యోగం చేస్తోందని శ్రీనివాసులు చెప్పాడు. అంటే ఆమె ఉద్యోగం చేయడం వీడికి ఇష్టం లేదా? దానివల్ల వీడు ఏం నష్టపోయాడు? వాడి పాప గురించే దిగులు పడినవాడైతే, బతికి ప్రేమను పంచివ్వాల్సింది కదా!

భార్య ఉద్యోగం చేయడంలో ఉండే కష్ట, నష్టాలేమిటో, నా భార్య ఉద్యోగం చేయట్లేదు కాబట్టి నాకేమీ తెలీదు. అయితే సిద్ధాంతపరంగా వాడు విడాకులను వ్యతిరేకించాడు. అలాగని కలిసి కాపురం చేయగలిగే మానసిక సర్దుబాటునూ చేసుకోలేనట్టున్నాడు.

నాలుగో లేఖ:
పొద్దున్నే చూశానామెను. పెద్ద కళ్ళు. ఆ చూపుల తీక్షణతకి నా కనుగుడ్లు చితికిపోతాయనుకున్నాను. పొడవైన జడ... ఉరి వేసుకోవాలన్న కోరికను రగిలించేట్టు. బరువైన వక్షం... రెండు భూగోళాలు వేలాడుతున్నట్టు. ఇన్నాళ్ల కలం స్నేహం తర్వాత, నా కోసమే వెతుక్కుంటూ నా ఇంటికి వచ్చింది. బయట నన్ను గురించే వాకబు చేస్తున్నట్టుంది. ఆడగొంతు వినగానే ఆటోమేటిగ్గా కాళ్ళు బయటికి నడిపించుకుని వెళ్లాయి.

నా పేరు బాగోదని మొదటినుంచీ మా నాన్నంటే నాకు కోపం. నా పేరుని కూడా అందంగా, ఆప్యాయంగా పిలవడం ఆమెకే చెల్లింది. నాకు తెలిసీ నన్నెవరూ ఇలా పిలవలేదు.

నీలం రంగు చీర కట్టుకుంది. చిన్న బొట్టు పెట్టుకుంది. బ్లౌజు ఒక్కటే వేసుకున్నట్టుంది. వీపు సమంగా కనబడింది, ఆమె ఎందుకో అటు తిరిగినప్పుడు.

ఆమె నాతో ఏదో చెప్పాలని ప్రయత్నిస్తోంది.

"మీ 'సౌందర్యం విధ్వంసం' కవిత చదివాను".

"..........."

'అనుభూతికి ఇంత ప్రాధాన్యమా?"

ఆమెతో మాట్లాడటం కంటే, చూడటమే బాగుంది. కాని ఇలా ముఖాముఖి చూడ్డానికి ఒప్పుకుంటుందా?

చూపుల్ని ఎక్కడ నిలపాలో అర్ధం కాక ఆమె కాలికున్న మట్టెలను చూస్తూ నిలబడ్డాను.

***

ఎవరీ కొత్త వ్యక్తి? వాడు ప్రేమించిన అమ్మాయా? వివాహేతర సంబంధంగా పరిగణించాలా, వద్దా? అసలు ఈ ప్రేమ ఎంతదూరం వచ్చిందో తెలియదు. ఈ వ్యవహారమే వాణ్ణి చిక్కుల్లో పడేసిందనుకోవాలా? ప్రాధాన్యాల ఎంపికలో, ఎటు మొగ్గాలో తేల్చుకోలేక విఫలమయ్యాడా? కేవలం నేను ఇన్ని వ్యాఖ్యానాలు చేయడం సమంజసమేనా?

నాలుగు ఉత్తరాలు చదివాక కూడా వాడేమిటో, వాడి సమస్యేమిటో పూర్తిగా అర్ధంకాలేదు. నిజంగా అర్ధంకాలేదా? నేను చేసుకోలేకపోయానా?

అంతా అస్పష్టత.

అసలు వాడు ఈ లేఖలు నాకు పంపడం వల్ల, వాడి ప్రయోజనం నెరవేరిందని నమ్మకం కుదరలేదు. వాడికిలాగే డేటాను విశ్లేషించుకునే సామర్ధ్యం నాకు లేదు.

మ - య కు తేడా తెలియినివాడిని ఏ మాయ కమ్మేసిందో!

కవరు పక్కనపెట్టి, గాడంగా గాలి పీల్చి కళ్ళు మూసుకున్నాను. వాడి రూపమే కనబడ్డట్టయ్యింది. ఎక్కడున్నాడో!

ఏ మబ్బుల మీదో కూర్చుని (ఇలా అనుకుంటే తృప్తిగనక) నవ్వుతున్నాడేమో!

'ఒక్కసారి మట్టిలో కలిసిపోయాక, కథ ముగిసినట్టే. ఇంకా ఏమీ మిగలం... స్వర్గం, పునర్జన్మ లాంటి వన్నీనిరాశావాదం తాలూకు భావనలు. ఇక్కడ బతకలేనోడు ఇంకెక్కడో సుఖపడతాడని నమ్మడం నాన్సెన్స్'... ఇదంతా వాడి ఫిలాసఫీయే. అయినా చావును కౌగిలించుకున్నాడు.

నా కర్తవ్యమేంటి?

సమయం పన్నెండయ్యుంటుంది. నా భార్య గాడ నిద్రలో ఉండిండొచ్చు. ఎందుకో ఆమెను చూడాలన్న కోరిక బలంగా కలగడంతో కుర్చీలోంచి లేచాను.

***

తెల్లారి ఆఫీసు క్యాంటీను లో నేను, శ్రీను కూర్చున్నాం. ఛేదించలేని మౌనమేదో ఉంది మా మధ్య.

"వాడు ఎందుకు ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడో తెలుసా?" టీ కప్పు ఇస్తూ అన్నాడు శ్రీను.

అర్ధమయినట్టూ ఇంకా ఏదో పొర అడ్డుగా ఉన్నట్టూ అనిపించింది.

"ఊహూ" అన్నాను, అందుకుంటూ.

చెప్పాలా వద్దా అని సందేహిస్తున్నట్టుగా అనిపించింది.

"ఫర్లేదు చెప్పు"

వాడి తాలూకు ఎలాంటి సత్యాన్నైనా తెలుసుకోవడానికి నేను మానసికంగా సిద్ధపడి ఉన్నాను కాబట్టి స్థిమితంగానే ఉన్నాను.

"వాడి భార్య వాడిని మగాడిగా గుర్తించనందువల్ల"

***

వెంకట్రావు చావు వార్త కన్నా ఈ విషయం నన్ను ఎక్కువ చిత్రవధ చేసింది. ఎన్ని పదుల గంటలు నాలో నేను తర్జన భర్జన పడ్డానో నీకే తెలియదు. 'ఒక మనిషిని గురించిన అన్ని కోణాలను మనం పరిశీలించం. చూసిన కోణాల్ని అప్పుడు ఎదుర్కొన్న అనుభవాన్నిబట్టి, అవతలివారి మీద ఓ అభిప్రాయం ఏర్పరచుకుంటాం' అని చెప్పిన వెంకట్ మాటలే గుర్తొచ్చాయి. ఈ ఆత్మహత్యను ఇంకో కోణంలో చూడలేనా? ఎలాగో సంపాదించి చదివిన 'సౌందర్యం విధ్వంసం' కవితలోని పంక్తులు వాడికి సంబంధించినవే కావొచ్చు.

"...సంసారం తప్పనిసరైన వ్యభిచారమైనప్పుడు
ఎగబాకడం కోసం దిగజారాల్సి వచ్చినప్పుడు..."

***

దశదినకర్మకు మళ్లీ వెంకట్ ఊరు వెళ్లి, తిరిగి వస్తున్నప్పుడు చదవమని ఓ కాగితం శ్రీను చేతిలో పెట్టాను.

వాంఛ - పవిత్ర
స్వేచ్ఛ - అణచివేత
శాంతి - హింస
వ్యక్తివాదం - సమిష్టితత్వం
పరస్పరవిరుద్ధమైన భావాలన్నీ
మనసులోనే ఉన్నప్పుడు
ఆదర్శాలు - వాస్తవాల మధ్య అగాధం పెరిగినప్పుడు
మనతో మనమే విభేదించినప్పుడు
స్థిమితంగా ఉన్నవాడు మనిషిలా బతుకుతాడు!
లేనివాడు దేవుడై పోతాడు!!
 - - -

[k3vv3]

మీరైతే ఏం చేస్తారు? - nayuni krishna murthy


"నువ్వు ఎన్నన్నా చెప్పు. తొమ్మిది లక్షలా చిల్లర వదిలి పెట్నాడంటే వాడంత మూర్ఖపు ముండాకొడుకు ఇంకొకడుండడు. ఈ జన్మకు వాడు బాగుపడ్డు."

కండక్టరు వెనుక సీట్లో కూర్చుని పరధ్యానంగా కిటికీలోంచి బయట చీకట్లోకి చూస్తున్న నన్ను ఆ మాటలు ఆకర్షించాయి. కండక్టరు పక్కన కూర్చున్న నడివయసు మనిషి ఆ మాటలు అన్నది.

"అట్లాగాదురా! ఎవరికన్నా సరే అన్ని లక్షలు కళ్ళెదురుగా కనిపిస్తే గుండెలు నిలవల్ల గదా! వాడు భయపడి పోయుంటాడు. కాళ్ళూ చేతులు అదిరి, డిపోలో ఎత్తకపోయి ఇచ్చేసి ఉంటాడు." కండక్టరు, పక్కనున్న వ్యక్తికి సమాధానమిచ్చాడు.

"భయం దేనికిరా సన్నాసి నాయలా! వాడేమన్నా దొంగతనం చేస్తా ఉన్నాడా ఏమి? ఎవుడో వదిలిపెట్టి పోయ్ నాడు. కళ్ళెదురుగా లక్ష్మీదేవి నిలబడి నన్నెత్తికపోరా నన్నెత్తికపోరా అంటా ఉండాది. అంతే! గప్ చిప్ గా ఎత్తికిపోవల్ల. చేతగాని నాయాలు డిపోలో ఇచ్చేసి వచ్చినాడు. అదే నేనయింటేనా..."

తొమ్మిది లక్షల చిల్లరా అనేమాటలు డబ్బుకు సంబంధించినవని నాకు అర్ధమయింది. పూర్వాపరాలు తెలుసుకోవాలనే ఉత్సాహం సహజంగా పుట్టుకొచ్చి, కండక్టరు భుజంమీద చెయ్యి వేస్తూ, 'దేన్ని గురించి?'

ఇద్దరూ చప్పున వెనక్కి తిరిగి, "ఏం లేదులే సార్! ఏదో మా డిపార్ట్ మెంట్ సంగతి." అన్నారు.

మళ్ళీ ప్రశ్న వేసే అవకాశం నాకివ్వలేదు. టాపిక్ కూడా మారిపోయింది. రాజకీయాల్లో దూరిపోయారు. గత్యంతరం లేక నేనూ కిటికీ అవతల చూస్తుండిపోయాను.

వ్యక్తిగతమైన ఆలోచనల్తో కాలం గడిచిపోయింది. రాత్రి పదకొండు గంటలకు బస్సు మా ఊళ్ళో ఆగింది. ఆ బస్సుకు నైట్ హాల్ట్ కూడా మా ఊరే! మదనపల్లె నుండి వచ్చే లాస్ట్ బస్సు అది.

స్టాండులో బస్సు దిగి మా వీదివైపు వెళ్ళబోతుంటే కండక్టర్, "సార్" అని పిలిచాడు. నేను ఆగాను. అతను గబగబా నాలుగడుగులు నావైపువేసి, "ఇందాకా బస్సులో మాటాడతా ఉన్నింది, ఈ ఊరోడే మునసామి అనే కండక్టరు గురించి సార్. వాడీ దినం విజయవాడ బస్సులో డ్యూటీ దిగినాడు సార్. దిగినప్పుడు బస్సులో ఎవరో సూట్ కేస్ మరిచిపోయినారంట. వీడు తీసి చూస్తే అన్నీ నూర్రూపాయల కట్లేనంట సార్. తొమ్మిది లక్షలు పైన ఉందంట. వాడికి కాళ్ళూ చేతులూ అదిరిపోయుంటుంది. పాపం డిపోలో ఎత్తుకుపోయి ఇచ్చేసినాడంట. దీన్ని గురించే బస్సులో మాట్లాడతా ఉన్నింది. మీరడిగితే బస్సులో అవన్నీ ఎందుకు మాట్లాడల్ల అని అప్పుడు చెప్పాలా అంతే సార్!" అంటూ డ్రైవర్ తో కలిసి బ్రాందీషాపు, భోజన హోటల్ మధ్య దిశగా వెళ్ళిపోయారు.

కండక్టర్ మునస్వామి నాకు తెలుసు. పలమనేరు డిపొలో పని చేస్తాడు. అతడు ఉండేది కూడా నేను ఉంటున్న ఇంటికి పక్కనే. మా లోగిలిలో మొత్తం అయిదిళ్ళు ఉన్నాయి. ఎడంవైపు ఇల్లు మునస్వామిది. కుడివైపు ఉండేది మురళీధర్ ఆయన టీచర్ ఉద్యోగం చేస్తూ, ఒక దినపత్రికకు కరస్పాండెండ్ గా పని చేస్తున్నాడు. ఎదురుగా ఉన్న రెండిళ్లలో ఒక దాంట్లో టీకొట్టు బాబు ఉంటాడు. ఇంకో దాంట్లో ఉండేది సంజయ్. ప్రైవేట్ ఆఫీసులో చిన్న ఉద్యోగి అతను.

మునస్వామి ఎటువంటి పరిస్థితుల్లో అంత డబ్బును డిపోలో ఇచ్చి ఉంటాడో ఆలోచిస్తూ ఇంటికెళ్ళాను. మా ఆవిడ మేలుకొనే ఉంది.

నన్ను చూడగానే చదువుతున్న పుస్తకాన్ని పక్కనపెట్టి పైకిలేచి, కట్టుకోవడానికి నాకు లుంగీ అందిస్తూ, "ఆరు గంటల్లోపలే వస్తామన్నార. ఇంత లేటయిందేం?" అంది.

సమాదానం చెప్పకుండా లుంగీ కట్టుకొని పాంటును, షర్టును పక్కన పడేస్తూ బాత్ రూంలోకి నడిచాను.

ముఖం కడుక్కుని ఇవతలకి వచ్చే సరికి టవల్ అందిస్తూ మా ఆవిడ అంది: "మీరు కథలూ అవీ రాస్తారు కదా! ఇప్పుడు మీకు నేను సమస్యతో కూడుకొన్న ఒక సంఘటన చెబుతాను. మీరయితే ఏంచేస్తారో చెప్పాలి."

"చెప్పు..." అంటూ అన్నం గిన్నె ముందు కూర్చున్నాను.

వడ్డిస్తూ ఆమె, "మీరు ఒక బస్సు కండక్టరుగా ఉద్యోగం చేస్తున్నారనుకోండి..." కథలాగా చెప్పసాగింది.

రెండో వాక్యం మొదలు పెట్టనివ్వలేదు నేను. "ఆ కండక్టరుకు పాసింజర్లందరూ దిగిపోయిన తర్వాత కొన్ని లక్షల రూపాయలుండే సూట్ కేస్ దొరికితే ఏంచేస్తాడు అనేదేగా నీ సమస్య!"

ఆశ్చర్యపోవడం మా ఆవిడ వంతయింది. "ఈ సంగతి మీకూ తెలుసా? మదనపల్లెలో కూడా అనుకొంటున్నారా?"

"లేదు వస్తుండగా బస్సులో కండక్టరు ఎవరికో చెబుతుండగా విన్నాను."

"సరే! అంతా మీకు తెలుసు కాబట్టి చెప్పండి. మీరే ఆ కండక్టరు అయి ఉంటే ఏంచేసి ఉండేవారు?"

ఆమె ప్రశ్నకు సమాధానం ఇవ్వడానికి బదులు నేనే ఒక ప్రశ్న వేశాను. "ఆ కండక్టరు భార్యగా నీ భర్త ఎలా ప్రవర్తించాలని అనుకొంటావు?"

మా ఇద్దరి మాటల్ని భంగపరుస్తూ పక్కింట్లో పెద్దగా అరుచుకోవడం వినిపించింది.

మునుస్వామి కాపుర ముంటున్న వాటానే అది.