విడాకులు: సర్వస్వం కోల్పోయిన భర్త!

[SivaSai]

18.

మధ్యాహ్నం మండిన ఎండ ఇప్పుడు కాస్త తగ్గింది, కానీ తారు రోడ్డు మీద నుంచి వస్తున్న ఆవిర్లు, ఉక్కపోత మాత్రం తగ్గలేదు. మైకుల్లో భోజ్‌పురి భక్తి గీతాలు, వేలాది మంది 'బోల్ బమ్' నినాదాల మధ్య నలుగురు వ్యక్తులు నడుస్తున్నారు. వాళ్ళ ఒంటి మీద కాషాయ బనియన్, భుజం మీద వెదురు కర్ర, కాళ్ళకు చెప్పులు లేకుండా నడవడం వల్ల బొబ్బలెక్కిన పాదాలు.
కొద్దిసేపటి క్రితం వరకు నగరంలోని పెద్దయింటి వాళ్ళుగా ఉన్న వాళ్ళు, ఇప్పుడు ఈ జనసంద్రంలో కేవలం చిన్న రేణువుల్లా కలిసిపోయారు. వాళ్ళ చెమట, దుమ్ము పట్టిన శరీరాలపై ఇప్పుడు ఆ అభిజాత్యం ఛాయలు కూడా లేవు, ఉంది కేవలం పరారీలో ఉన్న వాళ్ళ అలసట మాత్రమే.
నడుస్తూ నడుస్తూ రజత్ ఉన్నట్టుండి ఆగిపోయాడు. అతను రోడ్డు పక్కన ఉన్న ఒక కల్వర్టు మీద ధబ్‌మని కూర్చున్నాడు. "నా వల్ల కాదు అర్జున్. నా కాళ్ళు ఇంకా ముందుకు కదలట్లేదు." రజత్ నీళ్ళ బాటిల్‌ను నోటి దగ్గరకు తీసుకెళ్లి చూశాడు, ఒక్క చుక్క నీళ్ళు కూడా లేవు. నిరాశతో ఆ బాటిల్‌ను విసిరికొట్టాడు.
విక్రమ్ పక్కన నిలబడి, "లేవాలి రజత్. ఇక్కడ ఆగితే కుదరదు. చెక్ పోస్ట్ ఇంకో రెండు కిలోమీటర్లే," అన్నాడు.
రజత్ నీరసంగా నవ్వాడు. అతని కళ్ళలో ఒక వింత శూన్యం. "ఎక్కడికి వెళ్తాం విక్రమ్? అసలు ఎందుకు వెళ్తున్నాం? తెలుసా, పోయిన సంవత్సరం ఇదే సమయంలో నేను, నా కూతురు కాశ్మీర్‌లో ఉన్నాం. అది దాల్ సరస్సులో షికారా చూసి చప్పట్లు కొడుతోంది. మరి ఈ రోజు? ఈ రోజు నేను పరారీలో ఉన్న నిందితుడిని, ఒక దొంగని. బహుశా నా కూతురు తన నాన్న తనని మర్చిపోయాడనుకుంటుందేమో, లేదా తన నాన్న నిజంగానే ఒక నేరస్తుడు అని అనుకుంటుందేమో."
సుమిత్ పక్కన కూర్చుని తుండుతో చెమట తుడుచుకున్నాడు. అతని గొంతు జీరపోయింది. "మర్చిపోవడమే మంచిదేమో రజత్ అన్న. గుర్తుపెట్టుకుంటే ద్వేషిస్తుంది. మా అమ్మ చనిపోయి బతికిపోయింది. కనీసం కొడుకు ఈ దుస్థితిని చూడాల్సిన అవసరం రాలేదు. ఈ దేశంలో కొడుకు శవాన్ని చూడటం తేలికేమో కానీ, కొడుకు పడుతున్న అవమానాన్ని చూడటం తల్లికి చాలా కష్టం."
అర్జున్ వాళ్ళ వైపు చూశాడు. తన గుండెల్లోనూ లోతైన ఆవేదన. అతను అన్నాడు, "మనం పారిపోవట్లేదురా. మనం అసలు వెతుకుతున్నాం. ఈ కాషాయ బట్టలు వేసుకుని నడవడం కేవలం మారువేషం అనుకుంటున్నారా? చూడండి, మన పాత గుర్తింపులు—ఇంజనీరు, అధికారి, వ్యాపారి—అన్నీ అబద్ధాలైపోయాయి. సమాజం వాటన్నింటినీ లాగేసుకుంది. ఇప్పుడు మనకు ఒకే ఒక్క గుర్తింపు—మనం బాధితులం. ఈ నడక, మనం కోల్పోయిన ఆ గౌరవాన్ని తిరిగి సంపాదించుకోవడానికే."
విక్రమ్ నిట్టూర్చాడు. "గౌరవమా! మగాడి కన్నీళ్ళను బలహీనతగా చూసే ఈ దేశంలో గౌరవాన్ని తిరిగి పొందడం కష్టం బాస్. చూస్తున్నావా, ఈ గుంపులో ఎంత మంది నడుస్తున్నారో? బహుశా ఆ భుజాల మీద ముసలి తల్లిదండ్రులను మోస్తున్నాడే, ఆ వ్యక్తి కూడా పెళ్ళాం పెట్టిన కేసు వల్ల ఇల్లు వదిలి వచ్చినవాడేమో. మనలాంటి వేలాది 'సజీవ శవాలు' ఈ గుంపులో కలిసిపోయి ఉన్నాయి."
వాళ్ళ సంభాషణను మధ్యలోనే ఆపుతూ, పక్క నుంచి కుంటుకుంటూ నడుస్తున్న ఒక కుర్రాడు కనిపించాడు. వయసు మహా అయితే పంతొమ్మిది, ఇరవై ఏళ్ళుంటాయి. ఆ కుర్రాడు నడుస్తున్న తీరు చాలా దయనీయంగా ఉంది. ప్రతి అడుగులోనూ నొప్పితో ముఖం చిట్లిస్తున్నాడు, కానీ ఆగట్లేదు. వాడి మెడ దగ్గర ఒక నల్లటి మచ్చ స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది, ఎవరో తాడుతో గట్టిగా బిగించినట్టు.
ఆ కుర్రాడు ఉన్నట్టుండి తూలి అర్జున్ మీద పడబోయాడు. అర్జున్ అతన్ని పట్టుకున్నాడు. "చూసి తమ్ముడూ! పర్లేదా?" అని అడిగాడు అర్జున్.
ఆ కుర్రాడు తనని తాను నిలదొక్కుకుని బలహీనంగా నవ్వాడు. వాడి శరీరం వణుకుతోంది. "క్షమించండి అన్న. కొంచెం కళ్ళు తిరిగాయి. అసలు రెండు రోజుల నుంచి ఏమీ తినలేదు కదా."
అర్జున్ అతన్ని కల్వర్టు మీద తన పక్కన కూర్చోబెట్టాడు. సుమిత్ తన వాటాలో ఉన్న కొద్దిపాటి నీళ్ళను ఆ కుర్రాడికి ఇచ్చాడు. వాడు చాలా కాలం తర్వాత అమృతం దొరికినట్లు గటగటా ఆ నీళ్ళు తాగేశాడు.
"నీ పేరేంటి తమ్ముడూ? ఇంత చిన్న వయసులో ఒంటరిగా వస్తున్నావ్?" అని అడిగాడు అర్జున్.
"టిటు. అవునన్నా, ఒంటరిగానే. తోడుగా ఎవరూ లేరు. ఉన్నవాళ్లంతా వదిలేసి వెళ్లిపోయారు."
విక్రమ్ ఆ కుర్రాడి మెడ మీద మచ్చ వైపు సైగ చేశాడు. "మెడ మీద అదేంటి? ఆ మచ్చ? ప్రమాదమా?"
టిటు ఆ మచ్చ మీద చేయి వేసుకుని నవ్వాడు. ఆ నవ్వు చాలా విషాదంగా ఉంది, ఎన్నో ఏళ్ల నాటి బాధను గుర్తుచేస్తున్నట్టు. "ప్రమాదం కాదన్నా, అది నా ప్రేమ పతకం. చచ్చిపోదామనుకున్నా, కానీ తాడు తెగిపోయింది. నా తలరాత బాగోలేదు, యముడు కూడా వద్దన్నాడు."
రజత్ ఆశ్చర్యపోయి, "ఆత్మహత్యా? ఈ వయసులో? ప్రేమలో మోసపోయావా?" అన్నాడు.
టిటు తల అడ్డంగా ఊపాడు. "మోసం కాదన్నా, కేసు. అబద్ధపు అత్యాచార కేసు. ఆ అమ్మాయి నాతో పాటే తరగతిలో చదివేది. ఇద్దరం కలిసి బతుకుతామని ఒట్టు పెట్టుకున్నాం. కానీ వాళ్ళ నాన్న ఆ ప్రాంతంలో పలుకుబడి ఉన్న నాయకుడు. పరువు కాపాడుకోవడానికి సెక్యూరిటీ ఆఫీసర్ స్టేషన్‌కి వెళ్లి నా మీద ఎఫ్ఐఆర్ రాశారు. ఆ అమ్మాయి చేత, నేను తనని కిడ్నాప్ చేసి రేప్ చేశానని వాంగ్మూలం ఇప్పించారు."
నలుగురు మిత్రులు నిశ్శబ్దంగా వింటున్నారు. టిటు కథ వాళ్ళ జీవితాలకే అద్దం పడుతున్నట్టు అనిపించింది.
టిటు చెప్పడం కొనసాగించాడు, "సెక్యూరిటీ ఆఫీసర్లు నన్ను కళాశాల నుంచే తీసుకెళ్లారు. లాకప్‌లో మూడు రోజులు చితకబాదారు... నా మోకాలు విరగ్గొట్టారు. కానీ అంతకన్నా ఎక్కువ బాధేసింది, ఆ అమ్మాయి కోర్టులో నిలబడి మేజిస్ట్రేట్ కళ్ళల్లోకి చూస్తూ—'టిటు నన్ను బలవంతంగా తీసుకెళ్లాడు'—అని చెప్పినప్పుడు. ఆరు నెలలు జైలు శిక్ష అనుభవించి తిరిగొచ్చేసరికి, నాన్న గుండెపోటుతో చనిపోయారు. చెల్లి నన్ను ద్వేషిస్తోంది, కాలనీ వాళ్ళు నన్ను చూసి ఉమ్మేస్తున్నారు. అందుకే, అంతా ముగించేద్దామనుకున్నా. కానీ..."
టిటు తన జోలెను ఒడిలోకి లాక్కున్నాడు. ఆ జోలె లోపల ఎర్ర గుడ్డలో చుట్టిన ఒక మట్టి కుండ ఉంది. "నాన్న అస్థికలు. నాన్న ఆత్మ శాంతించట్లేదని అమ్మ చెప్పింది. అందుకే కాశీ వెళ్తున్నా. అస్థికల నిమజ్జనం చేసి, ఆ తర్వాత బహుశా నన్ను కూడా..."
అర్జున్ టిటు భుజం మీద చేయి వేశాడు. "చావకు టిటు. నువ్వు చనిపోతే ఆ అబద్ధం గెలుస్తుంది. మేం కూడా నీలాగే అన్నీ కోల్పోయాం. కానీ మేం నడుస్తున్నాం. ఎందుకంటే మనం చనిపోతే, మనం నిర్దోషులమని నిరూపించడానికి ఎవరూ ఉండరు."
టిటు ఆశ్చర్యంగా అర్జున్ వాళ్ళ వైపు చూశాడు. ఈ తెలియని అన్నల మాటల్లో అతనికి ఒక వింత బలం దొరికింది. తను ఇక ఒంటరి కాదనిపించింది.
"లేవండి," అర్జున్ అన్నాడు. "కలిసి నడుద్దాం. కాశీ ఇంకెంతో దూరం లేదు."
ఐదుగురు మళ్ళీ నడవడం మొదలుపెట్టారు. టిటు ఇప్పుడు ఒంటరి కాదు.
సూర్యుడు అస్తమిస్తున్నాడు. ఎదురుగా సెక్యూరిటీ అధికారి బారికేడ్. కాశీలోకి ప్రవేశించే దారిలో కఠినమైన తనిఖీలు జరుగుతున్నాయి. ముఖ గుర్తింపు కెమెరాలు పెట్టారు. సెక్యూరిటీ ఆఫీసర్లతో పాటు మఫ్టీలో ఉన్న కొందరు వ్యక్తులు యాత్రికులను తీక్షణంగా గమనిస్తున్నారు.
విక్రమ్ గుసగుసగా, "సర్వనాశనం! కెమెరాలు! అర్జున్, దొరికిపోతాం," అన్నాడు.
టిటు వాళ్ళ భయాన్ని గమనించాడు. "అన్నా, మీరు ఏమైనా చిక్కుల్లో ఉన్నారా? సెక్యూరిటీ ఆఫీసర్లు వెతుకుతున్నారా?"
అర్జున్ ఏమీ దాచలేదు. "అవును తమ్ముడూ. మేం అబద్ధపు కేసుల్లో ఇరుక్కున్నాం. సెక్యూరిటీ ఆఫీసర్లు మమ్మల్ని వెతుకుతున్నారు. ఆ కెమెరా మమ్మల్ని గుర్తు పట్టేస్తుంది."
టిటు ఒక క్షణం ఆలోచించాడు. వాడి కళ్ళలో ఒక దృఢమైన పట్టుదల కనిపించింది. "మీరు నా వెనుక ఉండండి. నేను ఒక నాటకం ఆడతాను. మీరు ఆ గందరగోళంలో బయటపడిపోండి."
చెక్ పోస్ట్ దగ్గరికి రాగానే, టిటు ఉన్నట్టుండి గుంపులో ఉన్న ఒక కానిస్టేబుల్‌ని కావాలనే ఢీకొట్టి, ఆ కానిస్టేబుల్ తనను కర్రతో కొట్టినట్లు నటించాడు. "కొట్టారెందుకు సార్? పేదవాడినని కొట్టారా? నాన్న అస్థికల కుండను పడేశారు?" అని టిటు అరవడం మొదలుపెట్టాడు.
చుట్టుపక్కల ఉన్న తీర్థయాత్రికులు ఆగ్రహంతో ఊగిపోయారు. "జై బోలో! సెక్యూరిటీ ఆఫీసర్ల దౌర్జన్యం నశించాలి!" అంటూ నినాదాలు మొదలయ్యాయి. సెక్యూరిటీ ఆఫీసర్లు పరిస్థితిని అదుపులోకి తేవడంలో పనిలో నిమగ్నమయ్యారు. కెమెరాల నిఘా సడలింది. ఈ గందరగోళాన్ని అవకాశంగా తీసుకుని అర్జున్, విక్రమ్, సుమిత్, రజత్ తలలు దించుకుని గుంపు చాటున బారికేడ్ దాటేశారు.
కొంత దూరం వెళ్ళాక, గంగా ఘాట్ దగ్గర ఉన్న ఒక పాత, జనసంచారం లేని గుడి అరుగు మీద వాళ్ళు వేచి చూడసాగారు.
పది నిమిషాల తర్వాత, టిటు కుంటుకుంటూ నవ్వుతూ వచ్చాడు. "చెప్పాను కదా అన్నా, కళాశాలలో నాటకాల్లో బహుమతులు వచ్చేవి?"
అందరూ ఊపిరి పీల్చుకున్నారు. రజత్ టిటును కౌగిలించుకున్నాడు. "నువ్వు ఈ రోజు మమ్మల్ని కాపాడావురా తమ్ముడూ."
వాళ్ళు గుడి అరుగు మీద కూర్చున్నారు. సాయంత్రం అయింది. గంగ వైపు నుంచి వస్తున్న చల్లటి గాలిలో అగరుబత్తి సువాసన. ఇక ప్రమాదం తప్పిపోయినట్లేనని అనిపించింది. కానీ అర్జున్ మనసులో ఏదో కీడు శంకిస్తోంది. టిటు నవ్వు పెదవుల మీద అతుక్కుని ఉంది కానీ, కళ్ళు మాత్రం చాలా చచ్చిపోయినట్టున్నాయి.
టిటు తన జోలెలోంచి ఒక ప్రసాదం పొట్లం తీసి అందరికీ ఇచ్చాడు. "తీసుకోండి అన్నా, కొంచెం నోరు తీపి చేసుకోండి."
అందరూ ప్రసాదం తింటుండగా, టిటు మాత్రం తినడం లేదు. అతను మౌనంగా ఆ మట్టి కుండ వైపే చూస్తూ కూర్చున్నాడు.
సరిగ్గా అప్పుడే అర్జున్ ఫోన్ మోగింది. అదే తెలియని నంబర్.
అర్జున్ ఫోన్ ఎత్తాడు. "మేం చెక్ పోస్ట్ దాటేశాం. టిటు అనే కుర్రాడు మాకు సహాయం చేశాడు."
అవతలి నుంచి ఆ రహస్య వ్యక్తి గొంతు వినిపించింది. అతని స్వరం ప్రశాంతంగా ఉంది, కానీ అందులో ఒక అత్యవసర హెచ్చరిక ఉంది.
"అర్జున్ గారు, టిటు నటన నిజంగా చాలా బాగుంది. కానీ మరీ అంత బాగుండటం వల్లే సమస్య వచ్చింది. మీరు చెక్ పోస్ట్ దాటారు, కానీ ఒక పెద్ద తప్పు జరిగిపోయింది."
"ఏం తప్పు?" అర్జున్ ఉలిక్కిపడ్డాడు.
"టిటు సెక్యూరిటీ ఆఫీసర్లతో నాటకం ఆడుతున్నప్పుడు, అక్కడ ఉన్న ఒక స్థానిక వార్తా విలేఖరి దాన్ని ప్రత్యక్ష ప్రసారం చేశాడు. 'సెక్యూరిటీ ఆఫీసర్ల దాడిలో అస్వస్థతకు గురైన యాత్రికుడు'—అనే శీర్షికతో ఆ వీడియో ఇప్పుడు కాశీ సామాజిక మాధ్యమాలలో విపరీతంగా వ్యాపించింది. వీడియోలో సెక్యూరిటీ ఆఫీసర్లు టిటును పైకి లేపుతున్నప్పుడు, సరిగ్గా వాడి వెనకే మీ నలుగురూ నిలబడి ఉన్నారు. మీ ముఖాలు వీడియోలో స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి."
అర్జున్ రక్తం గడ్డకట్టినట్లయింది. అతను వెంటనే సుమిత్‌కు సైగ చేశాడు. సుమిత్ ఫోన్‌లో చూసుకున్నాడు. నిజమే, ఫేస్‌బుక్‌లో ఆ వీడియో తెగ తిరుగుతోంది. శేఖర్ డిజిటల్ బృందం తప్పకుండా ఇప్పటికి ఇది చూసే ఉంటుంది.
ఆ రహస్య వ్యక్తి కొనసాగించాడు, "కాశీ సెక్యూరిటీ ఆఫీసర్లు ఇప్పుడు ఆ 'బాధిత' కుర్రాడికి నష్టపరిహారం ఇవ్వడానికి వెతుకుతున్నారు. ఇక శేఖర్ మనుషులు ఆ వీడియో నేపథ్యంలో ఉన్న మీ నలుగురి కోసం వెతుకుతున్నారు. టిటు మీతో ఉంటే మీరు ఇప్పుడే దొరికిపోతారు. టిటును వదిలేయాలి అర్జున్ గారు. ఇప్పుడే. లేకపోతే ఆ కుర్రాడు వాళ్ళ నాన్న అస్థికల నిమజ్జనం చేసేలోపే మీరు జైలు కూడు తింటారు."
అర్జున్ ఫోన్ వైపే చూస్తూ ఉండిపోయాడు. టిటు అప్పటికీ ఆ కుండను పట్టుకుని కూర్చుని ఉన్నాడు. తన చిన్న సహాయం వాళ్ళందరికీ ఎంత పెద్ద ప్రమాదాన్ని తెచ్చిపెట్టిందో ఆ కుర్రాడికి తెలియదు.
అర్జున్ ఫోన్‌ను జేబులో పెట్టుకున్నాడు. అతను నెమ్మదిగా టిటు దగ్గరికి వెళ్ళాడు.
"టిటు," అర్జున్ మృదువుగా పిలిచాడు. "మనం ఇప్పుడు విడిపోవాలి తమ్ముడూ."
టిటు ఉలిక్కిపడ్డాడు. అతని కళ్ళలో చెప్పలేని నిరాశ. "ఎందుకన్నా? నేను ఏమైనా తప్పు చేశానా? నేను మిమ్మల్ని కాపాడాను కదా."
"నువ్వు మమ్మల్ని కాపాడావు, కానీ నిన్ను నువ్వే ప్రమాదంలోకి నెట్టుకున్నావు. నీ వీడియో విపరీతంగా వ్యాపించింది. సెక్యూరిటీ ఆఫీసర్లు నిన్ను వెతుకుతున్నారు." అర్జున్ అతనికి అర్థమయ్యేలా చెప్పాడు.
టిటు ముఖం పాలిపోయింది. తను వీళ్ళకి ఒక భారం అయిపోయానని అతనికి అర్థమైంది. అతను లేచి నిలబడ్డాడు. జోలెను భుజానికి తగిలించుకున్నాడు.
"నాకు అర్థమైంది అన్నా..." టిటు గొంతు పూడుకుపోయింది. "నా తలరాతే ఇంత. ఎక్కడికి వెళ్లినా సమస్యల్నే మోసుకెళ్తాను. నా వల్ల మీకు నష్టం కలగడం నాకు ఇష్టం లేదు."
టిటు కిందికి వంగి అర్జున్ కాళ్ళ మీద పడబోయాడు. అర్జున్ అతన్ని ఆపి, ఛాతీకి హత్తుకున్నాడు.
"అన్నా, ఒక మాట చెప్పనా?" టిటు అన్నాడు, వాడి చెంపల మీద కన్నీళ్లు జారుతున్నాయి.
"చెప్పు."
"నా కొడుకు 'అత్యాచారకుడు' అనే నిందతో బతుకుతున్నాడని బహుశా నాన్న ఆత్మ శాంతించదేమో. మీరు చాలా పెద్ద యుద్ధం చేస్తున్నారు. వీలైతే, ఇంకెప్పుడూ ఏ తండ్రీ తన కొడుకు వల్ల అవమానపడి చనిపోకుండా చూడండి."
అర్జున్ టిటు చేతిని గట్టిగా పట్టుకున్నాడు. "మాట ఇస్తున్నాను టిటు. ఈ పోరాటం ఇప్పుడు నీ తండ్రి కోసం కూడా. నువ్వు ఒంటరి కాదు, మేము నీతో ఉన్నాం."
టిటు నీరసంగా నవ్వాడు. తర్వాత అతను జేబులోంచి తన తుండు తీసి తలకు కట్టుకున్నాడు.
"అన్నా, సెక్యూరిటీ ఆఫీసర్లు నన్ను వెతుకుతున్నారు కదా? నేను ప్రధాన రహదారి మీదుగా స్టేషన్ వైపు వెళ్తాను. సెక్యూరిటీ ఆఫీసర్లు నన్ను చూస్తే అటే పరిగెత్తుతారు. మీరు ఆ అవకాశాన్ని వాడుకుని శ్మశాన వాటిక వైపు వెళ్ళిపోండి. నేను వాళ్ళని ఎరగా ఉపయోగపడి దారి మళ్ళిస్తాను."
"కానీ టిటు, నీకు ప్రమాదం జరగొచ్చు..." విక్రమ్ అడ్డుకోబోయాడు.
టిటు నవ్వాడు. "నేను ఇంకా కోల్పోవడానికి ఏముంది అన్నా? నాన్న అస్థికలు గంగలో కలిపితే నా పని అయిపోతుంది. మీరు వెళ్ళండి. మీరు గెలవాలి."
టిటు ఇంక ఆగలేదు. అతను కుంటుకుంటూ గుంపులో కలిసిపోయి ప్రధాన రహదారి వైపు వెళ్ళిపోయాడు. తనని తాను ఎరగా వాడుకుని, అతను తన కొత్త అన్నలను కాపాడటానికి ప్రయత్నించాడు.
టిటు కాషాయ బనియన్ కనుమరుగయ్యే వరకు అర్జున్ వాళ్ళు చూస్తూనే ఉన్నారు.
అంతలో దూరంగా సెక్యూరిటీ ఆఫీసర్ సైరన్ శబ్దం వినిపించింది. ఆ సైరన్ ప్రధాన రహదారి వైపు, అంటే స్టేషన్ వైపే వెళ్తోంది. టిటు సఫలమయ్యాడు.
విక్రమ్ నిట్టూర్చాడు. "ఆ కుర్రాడు మనల్ని రుణపడి ఉండేలా చేసి వెళ్ళాడు అర్జున్."
అర్జున్ చీకటి వైపు చూస్తూ, "ఈ రుణమే మన బలం విక్రమ్. టిటు కన్నీళ్లు, బల్బీర్ సింగ్ ఆవేదన, రజత్ కూతురి జ్ఞాపకం—అందరూ మనవైపే చూస్తున్నారు. పదండి, మణికర్ణికా ఘాట్‌కి. ఈ రాత్రి నిప్పుతో ఆట మొదలవుతుంది. ఈ వ్యవస్థ కాలి బూడిదవ్వాలి," అన్నాడు.
వాళ్ళు గుడి వెనక చీకటి సందులోంచి శ్మశాన వాటిక వైపు నడక మొదలుపెట్టారు. వాళ్ళ మనసులో ఇప్పుడు ఏ భయమూ లేదు, ఉంది కేవలం ఒక ఉక్కులాంటి కఠినమైన ప్రతిజ్ఞ. టిటు కన్నీళ్లు వాళ్ళని ఉక్కులా మార్చేశాయి.