పౌరాణిక (జానపద) కథలు - నరనారాయణులు

[k3vv3]

ఇక్ష్వాకుడు
 

                                               
రచన: Ch. ప్రతాప్ 
 
అయోధ్య నగరం వేకువజామునే వేద మంత్రోచ్చారణలతో ప్రతిధ్వనిస్తోంది. సూర్యవంశ మూలపురుషుడైన ఇక్ష్వాకు చక్రవర్తి తన దైనందిన ధర్మకార్యాలను ముగించుకుని సభాభవనానికి చేరుకున్నారు. వైవస్వత మనువు కుమారుడైన ఇక్ష్వాకు కేవలం ఒక రాజు మాత్రమే కాదు, ధర్మానికి సజీవ రూపం. ఆయన జననం ఒక పవిత్రమైన పుత్రకామేష్ఠి యజ్ఞం ద్వారా జరిగిందని పురాణాలు చెబుతాయి. చిన్నతనం నుంచే సత్యం పట్ల మక్కువ, అన్యాయం పట్ల అసహ్యం ఆయన వ్యక్తిత్వంలో పెనవేసుకుపోయాయి. రాజ్యపాలన చేపట్టిన నాటి నుండి ఇక్ష్వాకు ధర్మాన్ని తన ఊపిరిగా భావించేవాడు. ఆయన పాలనలో ప్రజలు ఆకలిని ఎరుగరు, అన్యాయం అనే మాటే వారికి తెలియదు. ఒకరోజు ఇక్ష్వాకు తన పరివారంతో కలిసి దట్టమైన అరణ్యంలోకి వేటకు వెళ్ళాడు. ఆ సమయంలో జరిగిన ఒక సంఘటన ఆయన నిష్పక్షపాత బుద్ధికి నిదర్శనంగా నిలిచింది.



వేట సాగుతుండగా, ఇక్ష్వాకు కుమారుడైన వికుక్షి ఒక అనాలోచితమైన పొరపాటు చేశాడు. పితృదేవతల ఆరాధన కోసం ఉద్దేశించిన మాంసంలో ఒక భాగాన్ని, ఆకలి తట్టుకోలేక యజ్ఞానికి ముందే భుజించాడు. ఇది శాస్త్ర విరుద్ధమని, అపచారమని తెలిసినా ఆ క్షణికావేశంలో వికుక్షి నిగ్రహం కోల్పోయాడు. ఈ విషయం తెలిసిన ఇక్ష్వాకు తీవ్రంగా కలత చెందాడు. "రాజకుమారుడివైన నీవే నియమాలను అతిక్రమిస్తే, సామాన్య ప్రజలకు ఏమని సందేశం ఇస్తావు? నియమం అందరికీ సమానమే" అని గంభీరంగా ప్రకటించాడు. పుత్రవాత్సల్యం కంటే ధర్మమే మిన్న అని భావించి, తన కుమారుడైన వికుక్షిని తక్షణమే రాజ్యం నుండి బహిష్కరించాడు. తండ్రిగా గుండె నిండా బాధ ఉన్నా, పాలకుడిగా ఆయన ధర్మం వైపే మొగ్గు చూపాడు. ఈ కఠిన నిర్ణయం రాజ్యంలోని ప్రతి ఒక్కరికీ క్రమశిక్షణపై ఉన్న గౌరవాన్ని రెట్టింపు చేసింది. అధికారం అనేది బాధ్యత అని, అది స్వేచ్ఛావిహారం కాదని ఆయన చేతలతో నిరూపించారు.



మరో సందర్భంలో, ఇక్ష్వాకు రాజ్యంలో ఒక ముసలి బ్రాహ్మణుడు తన ఏకైక గోవును కోల్పోయి విలపిస్తూ రాజసభకు వచ్చాడు. ఆ గోవును క్రూర మృగాలు ఏమైనా ఎత్తుకుపోయాయేమోనని ఆయన భయం. రాజు తన స్వంత పనులన్నీ పక్కన పెట్టి, ఆ వృద్ధుడి కన్నీటిని తుడువడానికి స్వయంగా బయలుదేరాడు. దారిలో ఎదురైన ఎన్నో సవాళ్లను, అడవిలోని గాలివానలను సైతం లెక్కచేయకుండా వెతికారు. చివరకు ఒక లోతైన ప్రదేశంలో అడవి జంతువుల బారి నుండి ఆ గోవును రక్షించి తెచ్చి బ్రాహ్మణుడికి అప్పగించాడు. "ప్రజల కన్నీరు తుడవలేని రాజు, ఆ కిరీటానికి అనర్హుడు" అన్నది ఆయన సిద్ధాంతం. కేవలం మనుషులకే కాదు, ప్రకృతిలోని ప్రతి ప్రాణికి ఆయన రక్షకుడిగా నిలిచాడు. వంద అశ్వమేధ యజ్ఞాలు చేసి ఇంద్రుడికి సమానమైన కీర్తిని గడించినా, ఆయనలో ఇసుమంతైనా అహంకారం ఉండేది కాదు. అణకువ అనేది రాజుకు అసలైన అలంకారమని ఆయన నమ్మేవారు. ఇక్ష్వాకు పాలనలో అయోధ్య సుభిక్షంగా ఉండేది. పంటలు సమృద్ధిగా పండేవి, ప్రజలు పరస్పర గౌరవంతో జీవించేవారు.



అయోధ్య నగరాన్ని ఒక ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగా తీర్చిదిద్దిన ఘనత ఇక్ష్వాకుదే. ఆయన పాలనలో విద్యాలయాలు, ధర్మశాలలు ఎంతో వైభవంగా ఉండేవి. ఇక్ష్వాకు చక్రవర్తి యోగ విద్యలోనూ గొప్ప ప్రావీణ్యం సంపాదించాడు. ఆయన సూర్యుడి నుండి పొందిన పరమ రహస్య జ్ఞానాన్ని తన రాజ్యంలోని అర్హులైన ప్రజలందరికీ పంచాడు. భౌతిక సుఖాల కంటే ఆత్మశాంతి గొప్పదని ఆయన ప్రవచించేవారు. కాలం గడుస్తున్న కొద్దీ, ఇక్ష్వాకు తన బాధ్యతల నుండి విముక్తుడు కావాలని నిశ్చయించుకున్నాడు. వికుక్షి తన తప్పును తెలుసుకుని పశ్చాత్తాపం చెందడంతో, అతడిని పిలిపించి రాజ్య బాధ్యతలు అప్పగించాడు. ఒక పాలకుడికి ఉండవలసిన సహనం, త్యాగం, కర్తవ్య నిర్వహణ గురించి ఎంతో ఓపికగా హితబోధ చేశాడు. తప్పును మన్నించడం కూడా ధర్మంలో భాగమేనని ఆయన కుమారుడికి అర్థమయ్యేలా చెప్పారు. ఒక తప్పు చేసిన వ్యక్తి నిజంగా పశ్చాత్తాపం చెందినప్పుడు అతనికి మార్చుకునే అవకాశం ఇవ్వడం కూడా రాజనీతియే.



వయసు పైబడిన తర్వాత ఇక్ష్వాకు వానప్రస్థాశ్రమాన్ని స్వీకరించి అడవులకు వెళ్ళిపోయాడు. అక్కడ కఠోరమైన తపస్సు ఆచరిస్తూ పరమాత్మను ధ్యానించాడు. చివరకు యోగ సమాధిలో ఐక్యం చెందాడు. ఇక్ష్వాకు నిర్మించిన సత్యం, ధర్మం అనే పునాదుల మీదనే సూర్యవంశం కొన్ని వేల ఏళ్ల పాటు అజేయంగా వర్ధిల్లింది. మాట తప్పని హరిశ్చంద్రుడు, గంగను భూమికి తెచ్చిన భగీరథుడు, మర్యాదా పురుషోత్తముడైన శ్రీరాముడు వంటి మహాపురుషులు ఈ వంశంలో జన్మించడానికి ఇక్ష్వాకు వేసిన ధర్మబీజాలే ప్రధాన కారణం. సూర్యవంశం అంటేనే త్యాగానికి, సత్యానికి ప్రతిరూపంగా నిలవడంలో ఆయన కృషి అమోఘం. పరిమితులు లేని అధికారాన్ని ధర్మబద్ధంగా ఎలా ఉపయోగించాలో, స్వేచ్ఛకు క్రమశిక్షణ తోడైనప్పుడే అది సార్థకమవుతుందని ఆయన జీవితం లోకానికి నిరంతరం చాటి చెబుతూనే ఉంటుంది. ఇక్ష్వాకు వారసత్వం కేవలం ఒక వంశ చరిత్ర మాత్రమే కాదు, అది ఒక సంస్కృతికి పునాది. ధర్మం కోసం నిలబడడం, ప్రజలను కన్నబిడ్డల్లా చూడడం అనే లక్షణాలను ఆయన తరువాతి తరాలకు వారసత్వంగా ఇచ్చారు. ఆ మహారాజు చూపిన బాటలోనే నేటికీ ఆదర్శపాలన గురించి చర్చించుకుంటున్నాము.
సమాప్తం