పౌరాణిక (జానపద) కథలు - నియోగ ధర్మం

[k3vv3]

భీష్ముడు

                                               

రచన: Ch. ప్రతాప్ 
గంగాదేవి తన ఎనిమిదవ కుమారుడైన దేవవ్రతుడిని తీసుకుని అంతర్థానమైన తర్వాత, శంతన మహారాజు తీవ్రమైన విరహ వేదనకు లోనవుతాడు. అయితే, గంగాదేవి ఇచ్చిన మాట ప్రకారం, కొన్ని సంవత్సరాల తర్వాత ఆమె తిరిగి శంతనుడి వద్దకు వస్తుంది. ఆమె వెంట యవ్వనంలో ఉన్న ఒక తేజోవంతుడైన యువకుడు ఉంటాడు. అతడే దేవవ్రతుడు. గంగాదేవి అతడిని వశిష్ఠుడి వద్ద వేదాలు, పరశురాముడి వద్ద అస్త్రవిద్యలు మరియు బృహస్పతి వద్ద రాజనీతి శాస్త్రం నేర్పించి, సకల కళా వల్లభుడిగా తీర్చిదిద్దింది. తన కుమారుడి అద్భుతమైన పరాక్రమాన్ని చూసి శంతనుడు అమితానందపడి, అతడిని హస్తినాపురానికి యువరాజుగా పట్టాభిషిక్తుడిని చేస్తాడు. దేవవ్రతుడి రాకతో హస్తినాపురానికి కొత్త వెలుగు వస్తుంది, ప్రజలు కూడా తమ కాబోయే రాజు పట్ల ఎంతో గౌరవంతో ఉంటారు.



అయితే, విధి మరొక మలుపు తిరుగుతుంది. ఒకనాడు శంతనుడు యమునా నది తీరంలో విహరిస్తుండగా, దాశరాజు కుమార్తె అయిన సత్యవతిని చూసి మోహిస్తాడు. ఆమెను వివాహం చేసుకోవాలని ఆమె తండ్రిని కోరగా, దాశరాజు ఒక కఠినమైన షరతు విధిస్తాడు. సత్యవతికి పుట్టబోయే కుమారుడే హస్తినాపురానికి తదుపరి రాజు కావాలని ఆయన పట్టుబడతాడు. అప్పటికే పట్టాభిషిక్తుడైన దేవవ్రతుడికి అన్యాయం చేయడం ఇష్టం లేక శంతనుడు మౌనంగా వెనుదిరుగుతాడు. కానీ, తన తండ్రి పడుతున్న మానసిక వేదనను గమనించిన దేవవ్రతుడు, విషయం తెలుసుకుని స్వయంగా దాశరాజు వద్దకు వెళ్తాడు. తన తండ్రి కోరికను నెరవేర్చడానికి, తాను రాజ్య సుఖాలను త్యాగం చేస్తానని, సత్యవతి కుమారులకే రాజ్యాధికారం దక్కుతుందని మాటిస్తాడు.



దాశరాజుకు ఇంకా ఒక సందేహం మిగిలి ఉంటుంది. ఒకవేళ దేవవ్రతుడు వివాహం చేసుకుంటే, అతని సంతానం భవిష్యత్తులో సత్యవతి సంతానంతో యుద్ధం చేయవచ్చు కదా అని ప్రశ్నిస్తాడు. అప్పుడు దేవవ్రతుడు లోకం అదిరిపోయేలా ఒక భీషణమైన ప్రతిజ్ఞ చేస్తాడు. తాను జీవితాంతం బ్రహ్మచారిగా ఉంటానని, తనకు సంతానమే కలగదని ప్రమాణం చేస్తాడు. ఈ అసాధారణమైన మరియు కఠినమైన త్యాగాన్ని చూసి ఆకాశం నుండి పూల వాన కురుస్తుంది, దేవతలు అతడిని 'భీష్ముడు' (భయంకరమైన ప్రతిజ్ఞ చేసినవాడు) అని కొనిాడుతారు. ఈ ప్రతిజ్ఞ వల్లనే ఆయనకు తన తండ్రి నుండి 'స్వచ్ఛంద మరణం' (తాను కోరుకున్నప్పుడే మరణించడం) అనే వరం లభిస్తుంది.



భీష్ముడి ఈ మహోన్నత త్యాగం వల్ల సత్యవతి శంతనుల వివాహం జరుగుతుంది, కానీ అది కురు వంశంలో ఒక అనిశ్చితికి తెరలేపుతుంది. సత్యవతి కుమారులైన చిత్రాంగదుడు, విచిత్రవీర్యుడు అకాల మరణం చెందడంతో, రాజ్యాన్ని కాపాడవలసిన భారం మళ్ళీ భీష్ముడిపైనే పడుతుంది. తన ప్రతిజ్ఞకు కట్టుబడి ఉన్న భీష్ముడు, రాజు కాకపోయినా రాజ్యాధికారానికి రక్షకుడిగా మిగిలిపోతాడు. ఇది భవిష్యత్తులో ధృతరాష్ట్రుడు, పాండురాజుల మధ్య అధికారం కోసం జరిగే పోరాటానికి, తద్వారా కురుక్షేత్ర యుద్ధానికి పరోక్షంగా దారితీస్తుంది. భీష్ముడి నిస్వార్థ త్యాగం ఒకవైపు కీర్తిని తెచ్చినా, మరోవైపు వంశాభివృద్ధి విషయంలో క్లిష్ట పరిస్థితులను సృష్టించింది.



ఈ ఘట్టం యొక్క ప్రాముఖ్యత మహాభారతంలో వెలకట్టలేనిది. భీష్ముడి ప్రతిజ్ఞ కురు వంశం యొక్క భవిష్యత్తును పూర్తిగా మార్చివేసింది. ఒక కొడుకు తన తండ్రి సంతోషం కోసం తన జీవితాంతం సుఖాలను త్యాగం చేయడం అనేది పితృభక్తికి పరాకాష్ట. ఈ సంఘటన వల్లనే మహాభారత యుద్ధంలో భీష్ముడు ధర్మసంకటంలో చిక్కుకోవాల్సి వస్తుంది. తాను రాజ్యానికి కట్టుబడి ఉంటానని ప్రతిజ్ఞ చేయడం వల్ల, దుర్యోధనుడి వంటి వారు అధర్మం చేస్తున్నా ఆయన మౌనంగా ఉండక తప్పలేదు. అంటే, ఒక వ్యక్తి తీసుకునే కఠినమైన నిర్ణయాలు, అవి ఎంత నిస్వార్థమైనవి అయినప్పటికీ, భవిష్యత్తులో సంక్లిష్టమైన ఫలితాలను ఇస్తాయని ఈ కథ మనకు బోధిస్తుంది.



ఈ కథ నుండి మనం నేర్చుకోవలసిన పాఠాలు ఏమిటంటే, నిస్వార్థమైన త్యాగం మనిషిని దైవంతో సమానం చేస్తుంది, కానీ అదే సమయంలో మరీ మొండిగా ఉండే ప్రతిజ్ఞలు కొన్నిసార్లు ధర్మాచరణలో అడ్డంకులుగా మారవచ్చు. భీష్ముడు తన ప్రతిజ్ఞకు కట్టుబడి ఉండటం వల్ల వ్యక్తిగతంగా గొప్పవాడైనప్పటికీ, దేశం మరియు ధర్మం దృష్ట్యా ఆయన మౌనం వినాశనానికి దారితీసింది. పితృభక్తి, త్యాగనిరతి మరియు మాట మీద నిలబడటం వంటి గొప్ప విలువలను భీష్ముడి పాత్ర ద్వారా మనం గ్రహించవచ్చు. ఈ విధంగా దేవవ్రతుడు భీష్ముడిగా మారిన ఈ ఘట్టం మానవ చరిత్రలోనే అత్యంత శక్తివంతమైన త్యాగగాథగా నిలిచిపోయింది. 



సమాప్తం
***