పౌరాణిక (జానపద) కథలు - నియోగ ధర్మం

[k3vv3]

జయ-విజయులు

 
                                               
రచన: Ch. ప్రతాప్ 

శ్రీమహావిష్ణువు నివాసస్థానమైన వైకుంఠ ధామంలో జయ-విజయులు ద్వారపాలకులుగా సేవ చేసేవారు. పరమ భక్తులైన వీరు నిరంతరం భగవత్ సేవలో తరిస్తూ, వైకుంఠానికి వచ్చే భక్తులకు మార్గనిర్దేశం చేసేవారు. అయితే, భాగవత పురాణంలో వీరి కథ ఒక విశిష్టమైన మలుపు తిరుగుతుంది. ఒక్క క్షణం ఆవరించిన అహంకారం మరియు విధి సంకల్పం వారి నిత్య కైంకర్యాన్ని ఎలా మార్చివేసాయో, ఈ కథ భక్తి, శాపం మరియు భగవంతుని అవతార లీలల అద్భుత సంగమంగా నిలుస్తుంది.



ఒకనాడు బ్రహ్మ మానస పుత్రులైన సనక, సనందన, సనాతన, సనత్కుమారులు విష్ణు దర్శనం కోసం వైకుంఠానికి చేరుకున్నారు. నిరంతర బ్రహ్మజ్ఞానంతో అలరారే ఈ మునులు చూడటానికి దిగంబరులైన చిన్నపిల్లల వలె కనిపిస్తారు. ఆరు ద్వారాలు దాటిన వారిని, ఏడవ ద్వారం వద్ద జయ-విజయులు అడ్డుకున్నారు. వారి బాహ్య రూపాన్ని చూసి పసిపిల్లలుగా భ్రమించి, లోపలికి వెళ్ళడానికి సమయం కాలేదని తూలనాడారు. జ్ఞానవృద్ధులైన ఆ మునులు ఆగ్రహించి, "వైకుంఠంలో ఉండి కూడా విచక్షణ కోల్పోయిన మీరు, పుణ్యలోకానికి అనర్హులు. భూలోకంలో రాక్షసులుగా జన్మించండి" అని శపించారు.



ఈ శాపంతో దిగ్భ్రాంతి చెందిన జయ-విజయులు వెంటనే తమ తప్పు తెలుసుకుని, పరమాత్మ పాదాలపై పడి శరణు వేడారు. అప్పుడే అక్కడకు విచ్చేసిన శ్రీమహావిష్ణువు మునుల శాపాన్ని సమర్థిస్తూనే, తన భక్తులైన జయ-విజయులకు ఒక వెసులుబాటు కల్పించారు. "మీరు ఏడు జన్మల పాటు నా భక్తులుగా పుట్టి తిరిగి వైకుంఠానికి వస్తారా? లేక మూడు జన్మల పాటు నాకు పరమ శత్రువులుగా జన్మించి, నా చేతిలోనే మరణించి త్వరగా తిరిగి వస్తారా?" అని ప్రశ్నించాడు. భగవంతుని ఎడబాటును భరించలేని ఆ ద్వారపాలకులు, త్వరగా స్వామి చెంతకు చేరుకోవాలనే ఉద్దేశంతో మూడు జన్మల శత్రుత్వాన్నే ఎంచుకున్నారు. ఇది వారిలోని అనన్యమైన భక్తికి నిదర్శనం. శత్రువుగానైనా సరే, నిరంతరం భగవంతుడిని స్మరిస్తూ ఆయన చేతిలోనే ప్రాణాలు వదలాలన్నది వారి ఆకాంక్ష.



ఆ శాపం ప్రకారం వారు కృతయుగంలో హిరణ్యాక్ష, హిరణ్యకశిపులుగా జన్మించారు. వారిని సంహరించడానికి స్వామి వరాహ మరియు నరసింహ అవతారాలను ఎత్తవలసి వచ్చింది. త్రేతాయుగంలో రావణ, కుంభకర్ణులుగా ఉద్భవించగా, శ్రీరాముడు వారిని హతమార్చి శాప విముక్తి కలిగించాడు. చివరగా ద్వాపరయుగంలో శిశుపాల, దంతవక్రులుగా జన్మించి శ్రీకృష్ణుని చేతిలో మరణించి శాపం నుండి పూర్తిగా విముక్తులయ్యారు. ప్రతి జన్మలోనూ భగవంతుడే స్వయంగా వచ్చి వారిని తనలో లీనం చేసుకోవడం గమనార్హం. ఈ కథ మనకు భక్తి యొక్క గొప్పతనాన్ని, అహంకారం వల్ల కలిగే పతనాన్ని బోధిస్తుంది. జయ-విజయులు చేసిన పొరపాటు వల్ల వారు భూలోకానికి రావలసి వచ్చినా, వారి నిశ్చల భక్తి వల్ల భగవంతుడే వారి కోసం భువికి దిగివచ్చాడు.



నేటికీ మనం విష్ణు ఆలయాలకు వెళ్ళినప్పుడు గర్భాలయ ద్వారం వద్ద జయ-విజయుల విగ్రహాలను దర్శించుకుంటాము. తిరుమల వంటి పుణ్యక్షేత్రాలలో గరుడాళ్వార్‌కు అభిముఖంగా వీరి ఉనికి భక్తులకు అహంకార త్యాగాన్ని గుర్తుచేస్తుంది. భగవద్గీతలో కృష్ణుడు చెప్పినట్లు, "మమైవాంశో జీవలోకే సర్వభూతాని" – సమస్త జీవులు పరమాత్మ అంశలే. జయ-విజయుల గాథ మనకు నేర్పే పాఠం ఏమిటంటే, భక్తి మార్గంలో నడిచేవారికి శాపాలు కూడా భగవంతుడిని చేరువ చేసే సోపానాలుగా మారుతాయి. అచంచలమైన విశ్వాసంతో చేసే ఆరాధన ఏ రూపంలో ఉన్నా, అది చివరకు మోక్షానికే దారి తీస్తుంది.



జయ-విజయుల గాథ ద్వారా మనం జీవితానికి ఉపయోగపడే ఎన్నో విలువైన పాఠాలను నేర్చుకోవచ్చు. ఈ ఘట్టం కేవలం ఒక పురాణ కథ మాత్రమే కాదు, మానవ ప్రవర్తనకు మరియు ఆధ్యాత్మిక ఉన్నతికి ఒక దిక్సూచి.



వైకుంఠంలో మహావిష్ణువు చెంతనే ఉన్నప్పటికీ, జయ-విజయులు అహంకారానికి లోనయ్యారు. సనకాది మునుల బాహ్య రూపాన్ని చూసి తక్కువగా అంచనా వేయడం వారి పతనానికి కారణమైంది. ఇది మనకు నేర్పే పాఠం ఏమిటంటే—మనం ఎంతటి ఉన్నత పదవిలో ఉన్నా, ఎంతటి జ్ఞానాన్ని కలిగి ఉన్నా, గర్వం దరిచేరనివ్వకూడదు. బాహ్య రూపాన్ని చూసి ఎవరినీ తక్కువ చేయకూడదు.



శాపం పొందిన తర్వాత జయ-విజయులు వాదించలేదు, బదులుగా భగవంతుని పాదాలను ఆశ్రయించారు. శిక్షను తప్పించుకోవడం కంటే, భగవంతుడికి దూరంగా ఉండటమే పెద్ద శిక్షగా వారు భావించారు. అందుకే ఏడు జన్మల భక్తి కంటే, మూడు జన్మల శత్రుత్వాన్నే ఎంచుకున్నారు (త్వరగా స్వామిని చేరుకోవాలని). భక్తి అంటే కేవలం పూజలు చేయడం కాదు, భగవంతుడి పట్ల అనన్యమైన ఆరాధన కలిగి ఉండటమని ఇది నిరూపిస్తుంది.



చేసిన తప్పుకు ప్రతిఫలం అనుభవించక తప్పదని ఇక్కడ స్పష్టమవుతుంది. అయితే, భగవంతుడు తన భక్తులను శిక్షించేటప్పుడు కూడా వారి హితాన్ని కోరుకుంటాడు. రాక్షసులుగా పుట్టించినా, తానే స్వయంగా వచ్చి వారికి శాప విముక్తి కలిగించడం భగవంతుని అపారమైన కరుణకు నిదర్శనం.



శత్రువులుగా పుట్టినప్పటికీ, వారు నిరంతరం భగవంతుడిని ద్వేషంతోనైనా స్మరించారు (దీనినే 'వైర భక్తి' అంటారు). అంటే ఏ రూపంలోనైనా మనసు భగవంతునిపై లగ్నం కావడం ముఖ్యం. మన లక్ష్యం పట్ల మనం ఎంతటి ఏకాగ్రతతో ఉండాలో ఇది బోధిస్తుంది.



జ్ఞానులను, పెద్దలను గౌరవించకపోతే ఎంతటి వారికైనా కష్టాలు తప్పవు. సనకాది మునుల పట్ల వారు చూపిన అగౌరవం వారిని వైకుంఠం నుండి దూరం చేసింది. అందుకే పెద్దల పట్ల, గురువుల పట్ల గౌరవం కలిగి ఉండటం మన ప్రాథమిక కర్తవ్యం. 
సమాప్తం
***