[k3vv3]

ద్రుపద పరాభవం

ఒకప్పుడు తన బాల్యమిత్రుడైన ద్రోణాచార్యుడిని అవమానించిన పాంచాల రాజు ద్రుపదుడు, కాలచక్రం తిరిగినప్పుడు అదే ద్రోణుడి శిష్యుడైన అర్జునుడి చేతిలో బంధీ అయ్యాడు.
 
Ch. ప్రతాప్   
 
“ఒక గురువు కోపం… ఒక శిష్యుడి పరాక్రమం… ఒక రాజు పరాభవం!”
సి.హెచ్. ప్రతాప్ గారి ద్రుపద పరాభవం కథలో తెలుసుకోండి.
 
కురు సామ్రాజ్యపు రాజధాని హస్తినాపురంలో ఆ రోజు వాతావరణం ఎంతో గంభీరంగా ఉంది. కౌరవ పాండవుల విద్యాభ్యాసం పూర్తయింది. అస్త్రశస్త్ర విద్యలలో ఆరితేరిన శిష్యులను చూసి గురువు ద్రోణాచార్యుడు గర్వపడ్డాడు. అయితే, ఆయన మనసులో ఒక పాత గాయం ఇంకా పచ్చిగానే ఉంది. అది తన బాల్య మిత్రుడు, పాంచాల దేశాధిపతి అయిన ద్రుపదుడు చేసిన అవమానం. ఒకప్పుడు "రాజ్యం వచ్చాక సగం నీకు ఇస్తాను" అన్న మిత్రుడు, పేదరికంలో ఉన్న ద్రోణుడు సహాయం కోరి వెళ్తే, "రాజుకు, పేదవాడికి స్నేహం ఎక్కడిది?" అని ఈసడించుకున్నాడు. ఆ పరాభవానికి బదులు తీర్చుకునే సమయం ఆసన్నమైందని ద్రోణుడు భావించాడు.
 
విద్యాభ్యాసం ముగిసిన వేళ, గురుదక్షిణగా ఏం కావాలో కోరుకోమని శిష్యులు అడిగారు. అప్పుడు ద్రోణుడు స్థిరమైన స్వరంతో, "నాకు ధనకనక వస్తువాహనాలు వద్దు. పాంచాల రాజు ద్రుపదుడిని యుద్ధంలో ఓడించి, బంధించి నా పాదాల ముందు నిలబెట్టండి. అదే నేను కోరుకునే గురుదక్షిణ" అని పలికాడు. గురువు ఆజ్ఞ విన్న వెంటనే మొదట కౌరవులు తమ సైన్యంతో ద్రుపదునిపైకి వెళ్లారు. కానీ ద్రుపదుని వ్యూహరచన ముందు వారు నిలవలేక, పరాజయం పాలై వెనుదిరిగారు. అప్పుడు అర్జునుడు వినయంతో గురువు దగ్గరకు వచ్చి, "ఆచార్యదేవా! మీ ఆజ్ఞ నాకు శిరోధార్యం. మీ మనసులో ఉన్న వ్యధను తుడిచివేయడం నా బాధ్యత. అర్జునుడు బ్రతికి ఉండగా మీకు పరాభవం కలగనివ్వడు" అని పలికి అనుజ్ఞ తీసుకుని యుద్ధరంగానికి కదిలాడు.
 
భీమ, నకుల, సహదేవుల అండతో అర్జునుడు పాంచాల సైన్యాన్ని ఛేదించుకుంటూ దూసుకుపోయాడు. అజేయమైన గాండీవం నుండి వెలువడే బాణాల ధాటికి ద్రుపద సైన్యం కకావికలమైంది. ద్రుపదుడు ఆశ్చర్యపోతూ "ఎవరీ యువకుడు? నా వ్యూహాలను ఇంత సులభంగా ఎలా ఛేదిస్తున్నాడు?" అని భావించాడు. చివరకు అర్జునుడు ద్రుపదుని రథాన్ని సమీపించి, అతడిని బంధించాడు. గురువు ఆజ్ఞ మేరకు ద్రుపదుడిని బంధీగా తీసుకువచ్చి ద్రోణాచార్యుని పాదాల చెంత నిలబెట్టాడు. అర్జునుడు వినయంగా "గురువుగారు, మీరు కోరిన దక్షిణ ఇదిగో" అని ద్రుపదుని చూపిస్తూ నమస్కరించాడు.
 
అవమానంతో తలదించుకున్న మిత్రుని చూసి ద్రోణుడు చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు, "రాజా! ఇప్పుడు మనం సమానులమేనా? నీ రాజ్యం నా వశమైంది. ఒకప్పుడు నువ్వు అధికారం చూసుకుని గర్వపడ్డావు, మిత్రుడిని అవమానించావు. కానీ నేను నీలా అహంకారిని కాదు. నా స్నేహాన్ని నిలబెట్టుకోవడానికి నీ రాజ్యంలో సగాన్ని నీకే తిరిగి ఇస్తున్నాను. ఇప్పటికైనా స్నేహానికి హోదాతో సంబంధం లేదని గ్రహించు." ద్రుపదుడు విచారంతో ఇలా అన్నాడు, "ద్రోణా! నా అహంకారం నా కళ్ళను కప్పేసింది. సంపద శాశ్వతం కాదని, విద్య మరియు ప్రతిభ ముందు రాజ్యం కూడా చిన్నదేనని ఈ రోజు గ్రహించాను. నా మిత్రుడిని కోల్పోయి రాజును కావాలనుకున్నాను, కానీ నువ్వు రాజువైనప్పటికీ మిత్రుడిని కాపాడావు. నన్ను క్షమించు."
 
ద్రోణుడు తన శిష్యుడైన అర్జునుడిని కౌగిలించుకుని, "వత్సా! నీ అసమానమైన గురుభక్తి నా హృదయాన్ని గెలుచుకుంది. నీవంటి శిష్యుడు ఉండటం ఏ గురువుకైనా గర్వకారణం" అని దీవించాడు. ఈ సంఘటన ద్వారా లోకానికి ఒక గొప్ప పాఠం అందింది. అధికార గర్వం మనిషిని అంధుడిని చేస్తుందని, కానీ నిబద్ధత మరియు క్రమశిక్షణతో కూడిన ప్రతిభ ఏ అసాధ్యాన్నైనా సుసాధ్యం చేస్తుందని నిరూపితమైంది. అర్జునుని పరాక్రమం కురువంశపు కీర్తిని దశదిశలా వ్యాపింపజేసింది. రాజ్యాధికారం కంటే సంస్కారమే మిన్న అని చాటిచెప్పే ఈ కథాక్రమం మానవ సంబంధాల్లో విలువలను ఎలుగెత్తి చాటింది.
 
సమాప్తం

[parinda35]

 thank yiou

[k3vv3]

ద్రోణుడి ఆగమనం



Ch. ప్రతాప్   

“ఒక గురువు వచ్చాడు... కానీ ఆయన రాకతో సామ్రాజ్యాల భవిష్యత్తే మారిపోయింది!” 
సిహెచ్. ప్రతాప్ గారి ద్రోణుడి ఆగమనం కథను చూడండి.

హస్తినాపురం ఉదయం సూర్యకిరణాలతో మెరిసిపోతున్న వేళ, రాజభవనం సమీపంలోని వీధుల్లో కౌరవ పాండవ రాజకుమారులు ఉల్లాసంగా ఆటలాడుతున్నారు. బాల్యంలోని ఆ నిర్మలమైన ఆనందం వారి ముఖాల్లో వెలిగిపోతోంది. కానీ ఆ ఆటలో ఒక చిన్న సంఘటన వారి జీవితాన్ని పూర్తిగా మార్చబోతోందని ఎవరికీ తెలియదు.

ఒక వేళలో బంతి అనుకోకుండా పక్కనే ఉన్న పాడుబడిన బావిలో పడిపోయింది. రాజకుమారులు ఒక్కొక్కరూ తమ శక్తి మేరకు ప్రయత్నించారు. కఠినమైన యుద్ధంలో గెలవగల వీరులైనా, ఆ చిన్న బంతిని బయటకు తీయలేకపోయారు. వారి ముఖాల్లో నిరాశ, అసహాయత ప్రతిబింబించాయి.

అప్పుడే అక్కడికి ఒక బ్రాహ్మణుడు నడుచుకుంటూ వచ్చాడు. అతని దేహం సాధారణంగానే కనిపించినా, కళ్లలో ఉన్న తేజస్సు అతడిని ప్రత్యేకంగా నిలబెట్టింది. అతడే ద్రోణాచార్యుడు. రాజకుమారుల స్థితిని గమనించి చిరునవ్వు చిందించాడు. “వీరులారా! మీ బలం కేవలం కత్తుల్లోనే కాదు, జ్ఞానంలో కూడా ఉండాలి” అని సున్నితంగా పలికాడు.

అతను కొన్ని గడ్డి పరకలను తీసుకుని, అద్భుతమైన నైపుణ్యంతో వాటిని బావిలోకి వదిలాడు. ఒకటి బంతికి తగిలింది, దాని వెనుక మరొకటి... అలా ఒక గొలుసులా మారి, బంతి పైకి చేరింది. ఆ దృశ్యం చూసిన రాజకుమారుల కళ్లలో ఆశ్చర్యం మెరిసింది. అది కేవలం విద్య కాదు, ఒక మాయాజాలంలా అనిపించింది.

ధర్మరాజు వినయంతో అడిగాడు, “ఆర్యా! మీరు ఎవరు?” ద్రోణుడు స్వల్పంగా నవ్వుతూ, “మీ తాతగారిని అడగండి, ఆయనే చెబుతారు” అన్నాడు.

ఈ వార్త భీష్ముడి చెవులకు చేరిన వెంటనే, ఆయన హృదయం ఆనందంతో నిండిపోయింది. ద్రోణుడిని గౌరవంగా ఆహ్వానించాడు. ఆ సమయంలో ద్రోణుడి మనసులో గతపు గాయాలు మళ్లీ తలుచుకున్నాయి—స్నేహితుడి అవమానం, తన కుమారుడి ఆకలి, తన అస్తిత్వాన్ని నిరూపించుకోవాలనే తపన.

భీష్ముడి ముందర ద్రోణుడు నిలబడి, “నేను కేవలం జీవనోపాధి కోసం రాలేదు. నా విద్యకు గౌరవం రావాలి. ధర్మాన్ని రక్షించే శిష్యులను తీర్చిదిద్దాలి” అని చెప్పాడు. ఆ మాటల్లో బాధ ఉంది, కానీ దృఢసంకల్పం కూడా ఉంది.

భీష్ముడు భావోద్వేగంతో స్పందించి, “ఇప్పటి నుండి ఈ రాజకుమారులు మీ శిష్యులు మాత్రమే కాదు, మీ బిడ్డలు కూడా” అని ప్రకటించాడు. అలా కృపాచార్యుడి తరువాత ద్రోణాచార్యుడు గురువుగా నియమితుడయ్యాడు.

మొదటి రోజు శిష్యుల ముందర ద్రోణుడు నిలబడి, “విద్య అంటే ఆయుధం కాదు, అది బాధ్యత. ఏకాగ్రతతో నేర్చుకున్నవారే శ్రేష్ఠులు అవుతారు” అన్నాడు. ఆ మాటలు ప్రతి రాజకుమారుడి హృదయంలో నిలిచిపోయాయి. ముఖ్యంగా అర్జునుడి మనసులో ఆ మాటలు ఒక దీపంలా వెలిగాయి.

ద్రోణుడి రాకతో హస్తినలో విద్యకు కొత్త అర్థం వచ్చింది. ఆయుధాలు మాత్రమే కాదు, జీవితం నేర్పే గురువు లభించాడు.

ఈ కథ మనకు చెప్పేది ఎంతో లోతైన సత్యం. సంపద లేకపోయినా ప్రతిభ నిలుస్తుంది. నిజమైన గురువు ఒక శిష్యుడి జీవితాన్ని మారుస్తాడు. కష్టాలు మనల్ని ఆపడానికి కాదు, మన సామర్థ్యాన్ని బయటకు తీసేందుకు వస్తాయి. ఏకాగ్రత, పట్టుదల కలిగినవారికి విజయమే సహజ ఫలితం.

సమాప్తం

[k3vv3]

రంతిదేవుడు

“తన చివరి ఆహారం, నీటిని ఆకలితో ఉన్న వారికి దానం చేస్తున్న మహాదాత రంతిదేవుడు”

Ch. ప్రతాప్   


సంపద ఉన్నప్పుడు దానం చేయడం సాధారణం…కానీ ఆకలితో అలమటిస్తున్న సమయంలో కూడా చివరి ముద్దను పంచడం అసాధారణం.
అలాంటి మహోన్నత దానగుణానికి ప్రతీకగా నిలిచిన మహారాజే “రంతిదేవుడు”.
తన ప్రాణాల కంటే పరుల ప్రాణాలను గొప్పగా భావించిన ఆయన జీవితం, మానవత్వం అంటే ఏమిటో ప్రపంచానికి చూపించింది.
ఈ ఆధ్యాత్మిక కథ, కరుణ, దానం, మరియు నిస్వార్థ సేవ యొక్క అసలైన మహిమను మన హృదయాల్లో నింపుతుంది.

భారతీయ ఇతిహాసాలలో దానగుణానికి మారుపేరుగా నిలిచిన మహనీయుడు రంతిదేవుడు. ఆయన ఒక మహారాజు అయినప్పటికీ, తన సంపదను, వైభవాన్ని కేవలం ప్రజాసేవకే అంకితం చేసిన ధర్మమూర్తి. రంతిదేవుని హృదయం కరుణారసంతో నిండి ఉండేది. తన రాజ్యంలో ఏ ఒక్కరు ఆకలితో ఉన్నా అది తన తప్పిదంగా భావించి, తన వద్ద ఉన్న సర్వస్వాన్ని దానం చేసేవాడు. ఈ నిరంతర దానధర్మాల వల్ల ఒకానొక దశలో మహారాజైన రంతిదేవుడు తన కుటుంబంతో సహా కటిక పేదరికంలోకి జారిపోయాడు. అయినప్పటికీ పరుల కష్టాలను చూసి చలించే ఆయన స్వభావం మాత్రం అణువంతైనా మారలేదు. రాజ్యాధికారం పోయినా, అడవుల పాలైనా సరే సకల ప్రాణుల యందు సమభావాన్ని కలిగి ఉండటం ఆయన విశిష్టత.

రంతిదేవుడు నిత్యం అతిథి సత్కారాలను పరమ పవిత్రమైన యజ్ఞంలా భావించేవాడు. ఆయన వైభోగంగా రాజ్యం ఏలుతున్న కాలంలో ఒకసారి తీవ్రమైన కరవు సంభవించింది. ప్రజలు ఆకలితో అల్లాడుతుండగా, తన కోశాగారంలో ఉన్న ధాన్యమంతటినీ ప్రజల కొరకు తెరిపించాడు. చివరికి తన అంతఃపుర అవసరాల కోసం దాచిన ఆహారాన్ని కూడా ఆకలితో వచ్చిన దీనులకు పంచేశాడు. తన గృహానికి వచ్చిన ఏ ఒక్క యాచకుడిని ఖాళీ చేతులతో పంపకూడదనే కఠోర దీక్షను ఆయన పూనాడు. తన సర్వస్వాన్ని దానం చేసిన తర్వాత, దైవచింతనతో అడవులలో ప్రశాంత జీవనాన్ని గడుపుతున్న సమయంలో కూడా ఆయన దాతృత్వ బుద్ధి ఏమాత్రం తగ్గలేదు.

ఒకానొక సందర్భంలో రంతిదేవుడు తన భార్యాబిడ్డలతో కలిసి వరుసగా నలభై ఎనిమిది రోజుల పాటు అన్నపానీయాలు లేక కఠినమైన ఉపవాసం చేయాల్సి వచ్చింది. ఆకలితో శరీరం శుష్కించిపోయి ప్రాణాలు కడబట్టిన స్థితికి చేరుకున్నాయి. సరిగ్గా నలభై తొమ్మిదవ రోజు ఉదయం దైవవశాత్తూ వారికి కొద్దిగా నెయ్యి, పాయసం, అన్నం, త్రాగడానికి స్వచ్ఛమైన నీరు లభించాయి. ఆ ఆహారాన్ని చూసి ఆకలితో అలమటిస్తున్న రంతిదేవుని కుటుంబం కొంత ఊరట చెందింది. వారు భోజనానికి సిద్ధమవుతుండగా ఒక బ్రాహ్మణుడు అతిథిగా వచ్చి, "అయ్యా! నేను ఆకలితో ఉన్నాను, నాకు కొంచెం ఆహారం పెట్టండి" అని అర్థించాడు. రంతిదేవుడు ఏమాత్రం తడబడకుండా, దైవ స్వరూపంగా భావించి తన వంతు ఆహారాన్ని ఆ బ్రాహ్మణుడికి సమర్పించాడు.

ఆ బ్రాహ్మణుడు వెళ్ళిన తర్వాత మిగిలిన ఆహారాన్ని కుటుంబ సభ్యులు పంచుకోబోతుండగా ఒక శూద్రుడు వచ్చి తన ఆకలిని తీర్చమని వేడుకున్నాడు. రంతిదేవుడు తన పిల్లల ముఖాలు చూసి కూడా వెనుకాడకుండా మిగిలిన అన్నంలో కొంత భాగాన్ని అతనికి అందజేశాడు. ఆ తర్వాత కొద్ది క్షణాలకే మరికొందరు అతిథులు తమ కుక్కలతో సహా వచ్చి, "మాకు అత్యంత ఆకలిగా ఉంది, రక్షించండి" అని కోరారు. రంతిదేవుడు తన వద్ద మిగిలి ఉన్న చివరి ముద్దను కూడా ఆ మూగజీవాలకు, వాటి యజమానులకు ప్రేమతో వడ్డించాడు. ఇప్పుడు రంతిదేవుని వద్ద కేవలం ఒక్కరి దాహం తీర్చగలిగే కొద్దిపాటి నీరు మాత్రమే మిగిలి ఉంది. ఆ నీటిని త్రాగి ప్రాణాలు నిలుపుకుందామని ఆయన అనుకుంటుండగా ఒక చండాలుడు వచ్చి, "అయ్యా! దప్పికతో నా ప్రాణాలు పోతున్నాయి, కొంచెం నీరు ఇచ్చి పుణ్యం కట్టుకోండి" అని దీనంగా ప్రార్థించాడు.

తీవ్రమైన నీరసంతో ఉన్న రంతిదేవుడు ఆ చివరి చుక్క నీటిని ఆ వ్యక్తికి ఇస్తూ ఇలా పలికాడు: "నేను అష్టసిద్ధులను కోరుకోవడం లేదు, మోక్షాన్ని ఆశించడం లేదు. ఇతరుల హృదయాల్లో ఉండి వారి కష్టాలను, ఆకలిని నేనే అనుభవించి వారి బాధలను తొలగించగలిగే శక్తిని మాత్రమే కోరుకుంటున్నాను. ఇతరుల ప్రాణాలు నిలబెట్టడం ద్వారా కలిగే తృప్తి ఏ స్వర్గ సుఖాలకూ సాటిరాదు."

రంతిదేవుని నిస్వార్థ త్యాగానికి చలించిన దేవతలు ప్రత్యక్షమై, ఇదంతా ఆయన దానగుణాన్ని పరీక్షించడానికి తాము చేసిన లీలేనని వెల్లడించారు. భౌతిక సుఖాల కంటే మానవత్వమే మిన్న అని చాటిన రంతిదేవుడు భారతీయ సంస్కృతిలో త్యాగానికి ప్రతీకగా నిలిచిపోయాడు. బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు ఆయనకు అఖండమైన భోగభాగ్యాలను ప్రసాదించగా, ఆయన వాటన్నిటినీ తిరిగి ప్రజాహితానికే వినియోగించాడు.

రంతిదేవుని కథ మనకు నేర్పే గొప్ప సత్యం ఏమిటంటే—ధర్మం అనేది మన దగ్గర ఉన్న సంపదలో లేదు, అది మనం ఇచ్చే హృదయంలో ఉంది. కష్టాల్లో ఉన్నప్పుడు కూడా ఇతరుల గురించి ఆలోచించేవాడే నిజమైన మానవుడు. తన ఆకలి కంటే ఎదుటివారి ఆకలిని పెద్దదిగా భావించిన రంతిదేవుని వ్యక్తిత్వం సకల ప్రాణకోటిలోనూ దైవాన్ని చూడాలనే మహోన్నత సందేశాన్ని ఇస్తుంది.

నిస్వార్థమైన సేవ, ప్రతిఫలం ఆశించని దానం మనిషిని దైవత్వానికి దగ్గర చేస్తాయని ఆయన జీవితం నిరూపించింది. ఈ ప్రపంచంలో మనం పంచుకునే ప్రేమ, చూపే కరుణ మాత్రమే శాశ్వతంగా మిగిలిపోతాయి. రంతిదేవుని ఉదంతం ద్వారా దైవం మానవ రూపంలో మనల్ని పరీక్షిస్తుందని అర్థమవుతుంది. ఆకలితో ఉన్న జీవికి పెట్టే ప్రతి ముద్ద భగవంతుడికి చేరే నైవేద్యం వంటిదని ఆయన చాటిచెప్పారు. సంపద ఉన్నప్పుడు దానం చేయడం సామాన్యం, కానీ ఏమీ లేని స్థితిలోనూ ప్రాణదానం చేయడం అసామాన్యం.

సమాప్తం

[k3vv3]

ద్రుపద పరాభవం
 

ఒకప్పుడు తన బాల్యమిత్రుడైన ద్రోణాచార్యుడిని అవమానించిన పాంచాల రాజు ద్రుపదుడు, కాలచక్రం తిరిగినప్పుడు అదే ద్రోణుడి శిష్యుడైన అర్జునుడి చేతిలో బంధీ అయ్యాడు.


Ch. ప్రతాప్   
 
“ఒక గురువు కోపం… ఒక శిష్యుడి పరాక్రమం… ఒక రాజు పరాభవం!”
సి.హెచ్. ప్రతాప్ గారి ద్రుపద పరాభవం కథలో తెలుసుకోండి.


కురు సామ్రాజ్యపు రాజధాని హస్తినాపురంలో ఆ రోజు వాతావరణం ఎంతో గంభీరంగా ఉంది. కౌరవ పాండవుల విద్యాభ్యాసం పూర్తయింది. అస్త్రశస్త్ర విద్యలలో ఆరితేరిన శిష్యులను చూసి గురువు ద్రోణాచార్యుడు గర్వపడ్డాడు. అయితే, ఆయన మనసులో ఒక పాత గాయం ఇంకా పచ్చిగానే ఉంది. అది తన బాల్య మిత్రుడు, పాంచాల దేశాధిపతి అయిన ద్రుపదుడు చేసిన అవమానం. ఒకప్పుడు "రాజ్యం వచ్చాక సగం నీకు ఇస్తాను" అన్న మిత్రుడు, పేదరికంలో ఉన్న ద్రోణుడు సహాయం కోరి వెళ్తే, "రాజుకు, పేదవాడికి స్నేహం ఎక్కడిది?" అని ఈసడించుకున్నాడు. ఆ పరాభవానికి బదులు తీర్చుకునే సమయం ఆసన్నమైందని ద్రోణుడు భావించాడు.


విద్యాభ్యాసం ముగిసిన వేళ, గురుదక్షిణగా ఏం కావాలో కోరుకోమని శిష్యులు అడిగారు. అప్పుడు ద్రోణుడు స్థిరమైన స్వరంతో, "నాకు ధనకనక వస్తువాహనాలు వద్దు. పాంచాల రాజు ద్రుపదుడిని యుద్ధంలో ఓడించి, బంధించి నా పాదాల ముందు నిలబెట్టండి. అదే నేను కోరుకునే గురుదక్షిణ" అని పలికాడు. గురువు ఆజ్ఞ విన్న వెంటనే మొదట కౌరవులు తమ సైన్యంతో ద్రుపదునిపైకి వెళ్లారు. కానీ ద్రుపదుని వ్యూహరచన ముందు వారు నిలవలేక, పరాజయం పాలై వెనుదిరిగారు. అప్పుడు అర్జునుడు వినయంతో గురువు దగ్గరకు వచ్చి, "ఆచార్యదేవా! మీ ఆజ్ఞ నాకు శిరోధార్యం. మీ మనసులో ఉన్న వ్యధను తుడిచివేయడం నా బాధ్యత. అర్జునుడు బ్రతికి ఉండగా మీకు పరాభవం కలగనివ్వడు" అని పలికి అనుజ్ఞ తీసుకుని యుద్ధరంగానికి కదిలాడు.


భీమ, నకుల, సహదేవుల అండతో అర్జునుడు పాంచాల సైన్యాన్ని ఛేదించుకుంటూ దూసుకుపోయాడు. అజేయమైన గాండీవం నుండి వెలువడే బాణాల ధాటికి ద్రుపద సైన్యం కకావికలమైంది. ద్రుపదుడు ఆశ్చర్యపోతూ "ఎవరీ యువకుడు? నా వ్యూహాలను ఇంత సులభంగా ఎలా ఛేదిస్తున్నాడు?" అని భావించాడు. చివరకు అర్జునుడు ద్రుపదుని రథాన్ని సమీపించి, అతడిని బంధించాడు. గురువు ఆజ్ఞ మేరకు ద్రుపదుడిని బంధీగా తీసుకువచ్చి ద్రోణాచార్యుని పాదాల చెంత నిలబెట్టాడు. అర్జునుడు వినయంగా "గురువుగారు, మీరు కోరిన దక్షిణ ఇదిగో" అని ద్రుపదుని చూపిస్తూ నమస్కరించాడు.


అవమానంతో తలదించుకున్న మిత్రుని చూసి ద్రోణుడు చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు, "రాజా! ఇప్పుడు మనం సమానులమేనా? నీ రాజ్యం నా వశమైంది. ఒకప్పుడు నువ్వు అధికారం చూసుకుని గర్వపడ్డావు, మిత్రుడిని అవమానించావు. కానీ నేను నీలా అహంకారిని కాదు. నా స్నేహాన్ని నిలబెట్టుకోవడానికి నీ రాజ్యంలో సగాన్ని నీకే తిరిగి ఇస్తున్నాను. ఇప్పటికైనా స్నేహానికి హోదాతో సంబంధం లేదని గ్రహించు." ద్రుపదుడు విచారంతో ఇలా అన్నాడు, "ద్రోణా! నా అహంకారం నా కళ్ళను కప్పేసింది. సంపద శాశ్వతం కాదని, విద్య మరియు ప్రతిభ ముందు రాజ్యం కూడా చిన్నదేనని ఈ రోజు గ్రహించాను. నా మిత్రుడిని కోల్పోయి రాజును కావాలనుకున్నాను, కానీ నువ్వు రాజువైనప్పటికీ మిత్రుడిని కాపాడావు. నన్ను క్షమించు."


ద్రోణుడు తన శిష్యుడైన అర్జునుడిని కౌగిలించుకుని, "వత్సా! నీ అసమానమైన గురుభక్తి నా హృదయాన్ని గెలుచుకుంది. నీవంటి శిష్యుడు ఉండటం ఏ గురువుకైనా గర్వకారణం" అని దీవించాడు. ఈ సంఘటన ద్వారా లోకానికి ఒక గొప్ప పాఠం అందింది. అధికార గర్వం మనిషిని అంధుడిని చేస్తుందని, కానీ నిబద్ధత మరియు క్రమశిక్షణతో కూడిన ప్రతిభ ఏ అసాధ్యాన్నైనా సుసాధ్యం చేస్తుందని నిరూపితమైంది. అర్జునుని పరాక్రమం కురువంశపు కీర్తిని దశదిశలా వ్యాపింపజేసింది. రాజ్యాధికారం కంటే సంస్కారమే మిన్న అని చాటిచెప్పే ఈ కథాక్రమం మానవ సంబంధాల్లో విలువలను ఎలుగెత్తి చాటింది.


సమాప్తం


***